6. Pa drafodaethau y mae'r Gweinidog Cabinet yn eu cael gyda Llywodraeth y DU ynglŷn â datganoli pwerau dros ddŵr i Gymru? OQ64382

Rydym yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth y DU ar ei Bil dŵr glân sydd ar ddod i sicrhau bod y cynigion terfynol yn osgoi unrhyw fylchau rheoleiddio, sefydlu'r pwerau sydd eu hangen ar gyfer rheoleiddiwr newydd yng Nghymru a chefnogi trefniadau gweithio trawsffiniol effeithiol pan fo angen y rhain.

Cyn i mi ofyn fy nghwestiwn atodol, rwy'n datgan buddiant cofrestredig fel cyn-gyflogai clwb rygbi Abercarn. Mae maes lles Abercarn yn dangos yr effaith wirioneddol y mae llifogydd a llygredd carthffosiaeth yn ei chael ar gymuned. Mae'r maes yn cefnogi rygbi, pêl-droed a chriced. Mae carthion wedi ymddangos ar y maes ac mae rhai ardaloedd wedi bod yn anaddas i'w defnyddio am wythnosau ar y tro, gan amharu ar chwaraeon lleol a chodi pryderon iechyd cyhoeddus ac amgylcheddol amlwg. Y broblem ehangach yw seilwaith carthffosiaeth sy'n heneiddio, dyfrffyrdd llygredig, y perygl o lifogydd a thir halogedig, gyda chyfleusterau cymunedol yn dioddef y canlyniadau pan fydd systemau'n methu.

Pa drafodaethau y mae'r Ysgrifennydd Cabinet yn eu cynnal gyda Dŵr Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru, Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili a Llywodraeth y DU i gyflwyno cynlluniau gyda dyddiadau cau clir ar gyfer maes lles Abercarn, sy'n cwmpasu profion, glanhau, cyngor iechyd y cyhoedd a gwaith carthffosiaeth a draenio hirdymor, a beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau'r pwerau, rheoliadau ac adnoddau sydd eu hangen i atal halogiad carthion a llifogydd rhag niweidio cyfleusterau cymunedol yn y dyfodol? 

Diolch i'r Aelod, a gyflwynodd gwestiwn a datganiad clir iawn am beryglon carthion a'r effaith wirioneddol iawn ar gymunedau a chyfleusterau cymunedol, ac am yr union reswm hwnnw, rydym yn ceisio cymryd rheolaeth dros ddŵr yng Nghymru. Ein dull yw gweithio ar y cyd â Llywodraeth y DU, gan ganolbwyntio ar gyflawni ymarferol a chynnal sefydlogrwydd systemau. Mae'r Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd yn cwrdd â'r Gweinidog Hardy o Lywodraeth y DU ddydd Iau yma i fwrw ymlaen â'r trafodaethau hynny.

Weinidog Cabinet, ledled Cymru, mae pobl yn cael trafferthion gyda chost biliau dŵr. Nid oes ganddynt ddiddordeb mewn datganoli neu ddatganoli ychwanegol. Mae ganddyn nhw fwy o ddiddordeb yn y cynnydd o 27 y cant yn eu biliau. Weinidog Cabinet, fel y gwyddoch chi'n iawn, mae rhwydweithiau dŵr yng Nghymru yn croesi'r ffin rhwng Cymru a Lloegr. Yng ngoleuni hyn, pa broblemau clir fyddai datganoli yn eu datrys, a sut y byddai hyn yn gwella gwasanaethau neu'n gostwng biliau cartrefi yng Nghymru?

Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda rheoleiddiwr dŵr newydd yng Nghymru i wella gollyngiadau carthion yng Nghymru, er mwyn gostwng biliau yng Nghymru. Nid yw perfformiad cwmnïau dŵr ledled y DU wedi bod yn ddigon da yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ac rwy'n credu bod hynny wedi arwain at sefyllfa y DU lle rydyn ni'n symud tuag at fil Dŵr Glân y DU. Rwyf wedi bod yn falch o'r ymgysylltiad a gawsom gyda chydweithwyr yn Llywodraeth y DU—ymgysylltu cynhyrchiol, cydweithredol—i sicrhau bod gennym y pwerau yng Nghymru i gyflawni bargen well i bobl yng Nghymru o ran dŵr ac o ran llawer o faterion eraill.