Grŵp 5. Mae'r grŵp olaf o welliannau yn ymwneud â threfniadau dod i rym. Gwelliant 10 yw'r prif welliant yn y grŵp hwn. Galwaf ar Rhys ab Owen i gynnig y prif welliant ac i siarad am y prif welliant a'r gwelliant arall yn y grŵp.

Cynigiwyd gwelliant 10 (Rhys ab Owen).

Diolch, Dirprwy Lywydd. Esboniais yng Nghyfnod 2 pam rwy'n credu y dylid gwahardd rasio milgwn o 1 Ebrill 2027. Awgrymodd aelod o'r pwyllgor yng Nghyfnod 2 fod angen cyfnod o bedair blynedd i roi hyblygrwydd i Lywodraeth Cymru. Nid wyf wedi deall llawer o bethau yn ystod y ddadl hon ac nid oeddwn yn deall sylwadau'r Dirprwy Brif Weinidog pan gynghorodd y byddai'r amser arweiniol presennol, fel y'i drafftiwyd, yn lleihau niwed i filgwn gan ei fod yn rhoi amser i randdeiliaid. Wel, ni fyddaf yn argyhoeddedig y bydd caniatáu i rasio milgwn barhau tan 2030 yn lleihau niwed i filgwn o gymharu â gwahardd rasio yn 2027. Ni allaf weld y rhesymeg honno. Yr amserlen rwy'n ei gynnig yw'r hyn y mae Blue Cross, Dogs Trust, Achub Milgwn Cymru, Hope Rescue a'r Gymdeithas Frenhinol er Atal Creulondeb i Anifeiliaid wedi galw amdani. Nhw yw'r rhai sy'n paratoi i ailgartrefu'r cŵn yr effeithir arnynt, fel rydym ni wedi clywed eisoes gan Jane Dodds. Felly, mae unrhyw ddadl nad oes capasiti yn sylfaenol ddiffygiol.

Er mwyn cefnogi ailgartrefu, adsefydlu a thrin unrhyw gŵn yr effeithir arnynt yn sgil dod â rasio milgwn i ben yng Nghymru, sefydlwyd y bartneriaeth filgwn yn fuan ar ôl i'r gwaharddiad gael ei gyhoeddi ym mis Chwefror 2025. Bu cyfnod hir o baratoi eisoes. Mae'r grŵp hwn yn cynnwys naw sefydliad lles anifeiliaid, ac ar hyn o bryd mae'n paratoi i ailgartrefu hyd at 258 o gŵn bob dau fis, ar ôl gweithredu'r gwaharddiad, os oes angen. Mae'r elusennau yn barod. Ac rydym yn gwybod bod traciau eraill wedi cael eu dirwyn i ben mewn cyn lleied â naw mis—er enghraifft, y trac yn Swindon. Felly, does dim rheswm pam y dylai Llywodraeth Cymru oedi.

Rwy'n glynu wrth fy nyddiad cau o 1 Ebrill 2027, ond, os yw'r mwyafrif yn anghyfforddus gyda'r amserlen, rwy'n eu hannog i gefnogi'r safbwynt cyfaddawdu a gyflwynwyd gan fy nghyd-Aelod, Jane Dodds. Ond byddai gen i ddiddordeb hefyd mewn clywed beth sydd gan y Dirprwy Brif Weinidog i'w ddweud am y mater hwn, ac rwy'n siŵr y byddwn yn clywed mwy gan arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru am ei gwelliant ei hun. Diolch yn fawr. 

Dim ond cynnig gwelliant 10A ydw i. Cyn i mi wneud, rydw i eisiau bod yn ddiamwys. Byddai'n well gen i weld gwelliant 10, a gyflwynwyd gan Rhys ab Owen, yn cael ei dderbyn. Dyddiad cychwyn o ddim hwyrach na 1 Ebrill 2027 yw'r canlyniad cywir, ac rwy'n annog pob Aelod sy'n gallu ei gefnogi i wneud hynny. Yn yr un modd, edrychaf ymlaen at glywed gan yr aelod Cabinet hefyd.

Mae'r gwelliant hwn yn bodoli oherwydd fy mod yn deall y gall cyd-Aelodau fod ag amheuon gwirioneddol ynghylch y broses, am amseru, ac am ymarferoldeb gweithredu.

I orffen, dyma'r tro olaf i mi siarad yn y ddadl hon, ac rwy'n ddiolchgar i'r aelod Cabinet am ei amser a'i gefnogaeth ac am ei allu i drafod llawer o'r materion. Ac rwy'n ddiolchgar, hefyd, am y gefnogaeth a gefais gan lawer, llawer o gyd-Aelodau ar draws y Cabinet hwn—ar draws y Siambr, a'r Cabinet hefyd.

Nid yw wedi bod yn hawdd, rwy'n cyfaddef, fel unig Aelod o blaid sydd eisiau gweld hyn yn digwydd. Rwy'n ddiolchgar iawn am y gefnogaeth honno, ac am y geiriau caredig a diffuant 'daliwch ati' rydw i wedi'u clywed. Felly, rwy'n ddiolchgar i chi i gyd.

Rydym ni'n gwybod, ar hyn o bryd, yn y ganolfan achub yn Rhydaman, o ble y daeth Wanda, mae ci yn aros i gymryd ei lle, ac un arall ar ôl hynny, ac un arall. Mae yna lawer o gŵn sy'n aros i gael eu hachub, ac os oes un peth—. Os ydych chi'n gadael y lle hwn ac rydych chi'n chwilio am gi achub, awgrymaf eich bod yn ystyried milgwn. Maen nhw'n cysgu 20 awr allan o 24 awr—[Chwerthin.]—ac, yn groes i'r chwedl, dim ond dwy daith gerdded 20 munud y dydd sydd eu hangen arnynt. Maen nhw wrth eu bodd yn rhedeg. Dydyn nhw ddim yn hoffi rasio. A dyna'r gwahaniaeth.

Felly, byddwn yn dweud wrthych, ar y tro olaf hwn i mi siarad, ystyriwch y gwelliant hwn. Edrychaf ymlaen at glywed gan yr aelod o'r Cabinet, ond rydw i hefyd yn ddiolchgar am y gefnogaeth i gael y Bil hwn i'r cyfnod penodol hwn. Diolch yn fawr iawn.

Wrth gwrs, does dim byd—. Dydw i ddim yn mynd i wneud gwaith yr Ysgrifennydd Cabinet ar ei ran, ond does dim byd yn y Bil sy'n dweud nad yw'r gwaharddiad o reidrwydd yn dod i rym ar 1 Ebrill 2027. Dyna bwrpas cael ffenestr, bod cyfle i ystyried popeth.

Nawr, rydych chi'n iawn, rwy'n ymwybodol iawn bod y grwpiau lles anifeiliaid yn dweud y gallant greu'r ddarpariaeth honno mewn pryd. Ond mae yna lawer o rannau symudol yma. Mae'r grŵp cynghori y mae'r Gweinidog wedi'i sefydlu yn gweithio ar agweddau neu ganlyniadau eraill y gwaharddiad. Rydym ni newydd glywed am oblygiadau economaidd, o bosibl, o bobl yn colli eu swyddi ac angen dod o hyd i'r gefnogaeth sydd ei angen arnynt ac ati.

Felly, dydw i ddim yn credu y dylem roi dyddiad caled sy'n rhy gynnar. Rwy'n credu bod o Ebrill 2027 i Ebrill 2030, sef yr hyn sydd yn y Bil ar y funud, yn rhoi ffenestr i'r Llywodraeth wneud yn siŵr ei fod yn cael ei gyflwyno mewn ffordd gyfrifol a rhesymol, ac nid oherwydd bod yn rhaid iddynt wneud hynny erbyn yr wythnos nesaf. Rwy'n credu mai dyna'r dull gorau mae'n debyg.

Roeddwn i'n mynd i wneud sylwadau pellach ynghylch pam rydym ni i gyd yma a beth rydym ni i gyd eisiau ei gyflawni, ond byddaf yn cadw'r rheini ar gyfer Cyfnod 4.

Y Dirprwy Brif Weinidog.

Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. A gaf i, yn gyntaf oll, wrth i mi siarad am y grŵp diwethaf o welliannau, ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at y gwaith craffu heddiw ac yng nghyfnodau craffu blaenorol ar y ddeddfwriaeth hon, gan gynnwys y rhai sydd wedi cynnig gwelliannau ac wedi ysbrydoli dadl? Ond a gaf i hefyd ddiolch i'm grŵp bach ond perffaith o swyddogion sydd wedi gweithio mor ddiwyd ac mor ddyfal ar hyn, gan gynnwys gydag Aelodau ar draws y Senedd hefyd?

Felly, mae gwelliant 10, fel yr ydym wedi'i glywed, yn dileu'r dyddiad cynharaf a ddarperir ar hyn o bryd, sef 1 Ebrill 2027 ac, yn lle hynny, yn cyflwyno'r dyddiad cychwyn diweddaraf posibl i fod heb fod yn hwyrach na 1 Ebrill 2027. Mae gwelliant 10A, yn enw Jane, yn bwriadu newid y dyddiad cychwyn diweddaraf posibl i 1 Ebrill 2028. Rwy'n deall y ffordd rydych yn meddwl, y ddau ohonoch chi, am hyn, ond rydw i'n mynd i esbonio ychydig mwy am fy rhesymeg yma hefyd.

Rwy'n deall yr ymdeimlad o frys a fynegwyd gan lawer o Aelodau heddiw i roi terfyn ar rasio milgwn yng Nghymru cyn gynted â phosibl, er mwyn atal rhagor o niwed i filgwn. Fodd bynnag, yr amser arweiniol presennol, fel y'i drafftiwyd yn y Bil, yw'r ffordd iawn o gyflawni hyn yn ddiogel ac yn derfynol. Mae'n caniatáu i'r holl randdeiliaid addasu, gan liniaru effeithiau'r gwaharddiad ar y sector ailgartrefu a'r sector lles, y milgwn, y diwydiant rasio, ond hefyd y gymuned ehangach yn yr ardal honno.

Bydd y grŵp gweithredu, fel y soniwyd, yn chwarae rôl ganolog wrth gefnogi'r trawsnewidiad i waharddiad, gan helpu i liniaru'r effeithiau posibl a darparu cyngor ac arweiniad a mewnwelediad ymarferol iawn. Byddant yn sicrhau bod y trawsnewidiad hwn yn ddiogel, yn gyfrifol, ac yn cael ei ystyried yn ofalus. Rydym yn disgwyl iddynt gynghori Gweinidogion Cymru ar amserlen arfaethedig ar gyfer dechrau ac i sicrhau pob plaid bod y mesurau trosiannol angenrheidiol ar waith yn llawn cyn y dyddiad hwnnw.

Bydd ystyriaethau y grŵp, fel yr ydym wedi'i drafod yng nghyfnodau blaenorol y craffu hwn, yn eang. Bydd angen iddynt sicrhau y gellir ailgartrefu milgwn yn ddiogel, cynghori ar ddyfodol y safle ei hun, fel nad ydym yn gadael safle heb ei ddefnyddio ac heb ofal amdano, cefnogi'r gweithlu i drawsnewid trwy fesurau priodol, ac asesu parodrwydd swyddogion gorfodi ac awdurdodau lleol. Mae elfen orfodi i'r ddeddfwriaeth hon hefyd. Rhaid iddynt hefyd ystyried effeithiau ehangach y gymuned a gweithio gyda'r diwydiant i sicrhau bod camau ymarferol ar waith, fel bod y gwaharddiad yn cael ei anrhydeddu a'i orfodi o'r diwrnod cyntaf. Mae'r rhain yn faterion cymhleth a rhyng-ddibynnol y mae'n rhaid eu hystyried yn iawn, a dyna lle mae gwaith y grŵp gweithredu yn dod i mewn. Mae wedi cael ei sefydlu am reswm da iawn.

Rydym yn disgwyl i'r grŵp weithredu'n gyflym, ond hefyd gydag ystyriaeth ofalus o'r materion hyn hefyd. Maent yn cael y dasg ffurfiol o gefnogi'r trawsnewidiad, gan ddarparu adroddiadau i Weinidogion Cymru i lywio penderfyniadau Gweinidogion Cymru ar y dyddiad dod i rym. Bydd y dyddiad cychwyn hwn yn cael ei bennu unwaith y bydd yr holl drefniadau trosiannol wedi eu hystyried a bydd yn elwa ar sicrwydd clir bod y mesurau angenrheidiol ar waith. Rwy'n disgwyl yn llwyr, gyda llaw, y bydd y grŵp eisiau argymell dyddiad yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach—yn wir, cyn gynted ag y maent yn hyderus y gellir cyflawni'r trawsnewidiad hwnnw'n ddiogel ac yn gyfrifol heb beryglu lles milgwn na sefydlogrwydd cymunedol ychwaith. Mae rheswm da dros beidio â rhuthro hyn. Os ydym yn symud yn rhy gyflym, mae perygl y bydd yn creu problemau lles newydd neu'n rhoi straen y gellir ei osgoi ar gapasiti ailgartrefu a gorfodi, ac achosi aflonyddwch yn y gymuned leol.

Yr hyn yr ydym ei eisiau yw trawsnewidiad diogel gyda dilyniannu, gyda barn, a gosod nid yn unig y dyddiad cynharaf posibl, ond y dyddiad cywir. Felly, yn ei adroddiad, roedd y Pwyllgor Diwylliant, Cyfathrebu, Y Gymraeg, Chwaraeon a Chysylltiadau Rhyngwladol o'r farn bod y cyfnod arweiniol arfaethedig yn synhwyrol, a chafodd hynny ei atgyfnerthu yn y ddadl yng Nghyfnod 2. Felly, rwy'n ailadrodd fy ymrwymiad y bydd y Bil yn cael ei ddwyn i rym ar y cyfle ymarferol cynharaf o fewn y ffrâm amser yr ydym wedi'i nodi.

Ond gadewch i mi ehangu ychydig yn fwy. Rwy'n parhau i fod yn gwbl ymrwymedig i ddod â'r gwaharddiad i rym ar y pwynt ymarferol cynharaf o fewn y ffenestr honno. Felly, mae cadw ein ffenestr gychwyn o Ebrill 2027 i Ebrill 2030 yn sicrhau ein bod yn ymdrin â'r holl agweddau hynny ar y broses a gallwn glywed gan y grŵp gweithredu hefyd. Mae'n caniatáu iddynt gyflawni eu gwaith yn effeithiol a darparu'r cyngor hwnnw. Pwynt y ffenestr, Jane, a Rhys, yw peidio ag oedi; mae'n sicrhau parodrwydd. Mae'n caniatáu inni ddod â'r gwaharddiad i mewn cyn gynted â phosibl heb beryglu lles, sefydlogrwydd cymunedol na gallu gweithredol.

Felly, mae cryfder y trawsnewidiad hwn—cryfder y Bil fel y'i drafftiwyd ar hyn o bryd—yn gorwedd yn yr arbenigedd o amgylch bwrdd y grŵp gweithredu. O arbenigwyr lles i gyrff gorfodi, i bartneriaid lleol ac yn wir y diwydiant ei hunan, rhaid i'w cyngor ar y cyd ffurfio'r dyddiad cychwyn terfynol. Ac mae'r grŵp hwn mewn sefyllfa unigryw i nodi'r risgiau yn gynnar a sicrhau bod y mesurau diogelu ar waith. Eu cyfranogiad yw'r hyn a fydd yn rhoi'r hyder i'r Gweinidog hwn fod gennym trawsnewidiad llwyddiannus.

A dim ond i ddweud, mae sicrhau bod gennym ddyfodol cadarnhaol a chynhyrchiol i'r safle ei hun er budd pawb. Mae gennym gyfrifoldeb i reoli canlyniadau gwaharddiad, cyfrifoldeb am y safle hwnnw, i'r gymuned honno a'r economi gyfagos hefyd. Ac mae gweithwyr y diwydiant, fel y soniwyd o'r blaen, yn haeddu eglurder a chefnogaeth, nid aflonyddwch sydyn. Felly, rhoi cyngor a chael mynediad at hyfforddiant a chefnogaeth i symud i gyfleoedd newydd; hynny i gyd.

Felly, mae cychwyn ystyriol yn cryfhau, byddwn i'n dweud, Jane, hygrededd y ddeddfwriaeth, Rhys, ac yn sicrhau ei bod yn cyflawni'r canlyniad y mae'r Senedd hon yn ei ddymuno. Felly, ar y sail honno, byddwn yn annog yr Aelodau, gyda pharch, i wrthsefyll y gwelliannau, neu hyd yn oed i'r Aelodau, os ydynt yn argyhoeddedig gan y rhesymeg y tu ôl i'r hyn yr ydym yn ei gynnig a'r hyn a drafodwyd ac a oedd yn destun craffu yng Nghyfnod 2, i dynnu eu gwelliannau yn ôl, ar ôl gofyn am yr eglurhad hwn gennyf, a chefnogi'r ffordd ymlaen a nodir yn y Bil fel y'i nodir nawr. Diolch yn fawr iawn.

Rhys ab Owen i ymateb i'r ddadl.

Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Rwy'n cytuno â Battersea Dogs and Cats Home, a ddywedodd:

'Gyda dim ond un trac, a grŵp gweithredu eisoes yn gweithio, nid yw'n glir pam y bydd angen uchafswm o dair blynedd er mwyn i'r Bil ddod i rym.'

Ac rwy'n gobeithio na fydd yn uchafswm o dair blynedd. Ond rwyf wedi gwrando ar y Dirprwy Brif Weinidog, ac rwy'n ildio i'r pwynt o ran arbenigedd y grŵp gweithredu. Felly, byddaf yn tynnu fy ngwelliant yn ôl heno.

Rydym ni wedi clywed rhai sylwadau eto heno am gytundebau ystafell gefn. Mae'n ddadl ddiog i'w thaflu os nad ydych chi'n hoffi polisi neu ddeddfwriaeth. Rydym ni i gyd yn gwybod bod y penderfyniadau gorau yn cael eu gwneud pan fydd pobl yn gweithio gyda'i gilydd ar draws gwahanol bleidiau. Diolch i Jane am wthio'r ddeddfwriaeth hon, ond, gadewch i ni fod yn onest, ni fyddai wedi cyrraedd y cyfnod hwn oni bai bod ganddi gefnogaeth eang gan y mwyafrif yn y lle hwn. Rwy'n gobeithio, wrth i wleidyddiaeth ddod yn fwy toredig, y bydd natur y cydweithio hwnnw a welsom yn y Senedd hon yn parhau i'r nesaf. Heddiw, heno, rydym wedi cymryd cam milgi ymlaen ym maes lles anifeiliaid. Diolch yn fawr.

Cyn gwaredu gwelliant 10, bydd angen i ni waredu'r gwelliant i'r gwelliant hwnnw yn gyntaf. Jane Dodds, gwelliant 10A. Ddim yn symud?

Ddim yn symud.

Heb ei gynnig.

Ni chynigiwyd gwelliant 10A (Jane Dodds). 

Rhys, ei dynnu'n ôl?

Ei dynnu'n ôl.

A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu ei dynnu'n ôl? Na. Iawn.

Tynnwyd gwelliant 10 yn ôl yn unol â Rheol Sefydlog 12.27.

James, gwelliant 20.

Cynigiwyd gwelliant 20 (James Evans).

Symud. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 20? A oes unrhyw wrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes. Byddwn yn symud i bleidlais ar welliant 20. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid pedwar, wyth yn ymatal, 40 yn erbyn. Felly, mae gwelliant 20 wedi ei wrthod.

Eitem 15. Gwelliant 20: O blaid: 4, Yn erbyn: 40, Ymatal: 8

Gwrthodwyd y gwelliant

James, gwelliant 21.

Cynigiwyd gwelliant 21 (James Evans).

Symud.

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 21? A oes unrhyw wrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes. Symudwn i bleidlais ar welliant 21. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid tri, wyth yn ymatal, 41 yn erbyn. Felly, mae gwelliant 21 wedi ei wrthod.

Eitem 15. Gwelliant 21: O blaid: 3, Yn erbyn: 41, Ymatal: 8

Gwrthodwyd y gwelliant

Rydym wedi dod i ddiwedd ystyriaeth Cyfnod 3 o Fil Gwahardd Rasio Milgwn (Cymru). Datganaf y bernir bod pob adran o'r Bil a phob Atodlen iddo wedi'u derbyn. Daw hynny â thrafodion Cyfnod 3 i ben.

Barnwyd y cytunwyd ar bob adran o'r Bil a phob Atodlen iddo.

Bydd egwyl fer—[Anghlywadwy.]—Bil Datblygu Twristiaeth a Rheoleiddio Llety Ymwelwyr (Cymru). Caiff y gloch ei chanu pum munud cyn i ni ailymgynnull. Byddwn yn annog Aelodau i ddychwelyd i'r Siambr yn brydlon, os gwelwch yn dda.

Ataliwyd y Cyfarfod Llawn am 18:25.

Ailymgynullodd y Senedd am 18:34, gyda'r Llywydd yn y Gadair.