Cyllid Teg i Gymru

1. Cwestiynau i'r Prif Weinidog – Senedd Cymru am ar 9 Gorffennaf 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Delyth Jewell Delyth Jewell Plaid Cymru

5. Pa drafodaethau y mae'r Prif Weinidog wedi'u cael gyda Llywodraeth y DU ynghylch cyllid teg i Gymru? OQ61421

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:12, 9 Gorffennaf 2024

(Cyfieithwyd)

Rwyf i wedi cael y cyfle i gyfarfod a thrafod blaenoriaethau uniongyrchol Cymru gyda Phrif Weinidog newydd y DU a Changhellor yr wrthblaid ar y pryd, y Canghellor bellach, dros yr wythnosau diwethaf. Rwy'n edrych ymlaen at gydweithio â Llywodraeth newydd y DU i wynebu a goresgyn yr heriau niferus y mae Cymru a'r DU yn eu hwynebu, ond hefyd i fanteisio ar y cyfleoedd sydd gennym ni o'n blaenau hefyd.

Photo of Delyth Jewell Delyth Jewell Plaid Cymru

(Cyfieithwyd)

Nid yw'r Torïaid mewn Llywodraeth yn San Steffan mwyach, a haleliwia am hynny, ond a fydd y newid y mae Starmer wedi ei addo bod yn fwy na gair gwag i Gymru? Pan wnaethoch chi gyfarfod â Syr Keir ddoe, a wnaethoch chi drafod cyllid teg i'n cenedl? A wnaethoch chi fynnu'r arian sy'n ddyledus i ni o Ystad y Goron a HS2? Oherwydd mae llywodraethu yn golygu dewis, dewis yr hyn sy'n cael ei flaenoriaethu. Nawr, rydym ni eisoes wedi clywed bod rhai ffigurau allweddol yng Nghabinet newydd Syr Kier wedi ei gwneud yn eglur na fydd Cymru yn flaenoriaeth iddyn nhw, naill ai o ran datganoli pwerau na rhoi'r arian sy'n ddyledus i ni. Felly, Prif Weinidog, sut wnewch chi sefyll dros Gymru yn erbyn greddfau amheus ynghylch datganoli y gyfundrefn newydd? Yng ngwasanaeth pwy wnewch chi ddewis llywodraethu?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:13, 9 Gorffennaf 2024

(Cyfieithwyd)

Rwyf i eisoes wedi dewis llywodraethu yng ngwasanaeth pobl Cymru, ac rwy'n falch iawn o wneud hynny. A byddaf yn parhau i gyflawni'r swyddogaeth honno gyda phartneriaid yn Llywodraeth y DU. Ac, mewn gwirionedd, yn y sgwrs gyda Keir Starmer, wrth gwrs fe drafodais ddyfodol tegwch ynghylch Barnett, wrth gwrs fe wnes i drafod y cyfleoedd buddsoddi mewn seilwaith rheilffyrdd a'r angen i gyflawni rhywbeth a fydd wir yn diwallu anghenion ein gwlad. Rwy'n chwilio am gynllun a all wir gyflawni, ac rwy'n dychwelyd at esiampl gogledd Cymru, gan nad oedd yr addewid o £1 biliwn a honnwyd erioed yn gynllun; ni fu unrhyw gyfleoedd go iawn i wneud hynny erioed. Yr hyn yr wyf i ei eisiau yw cynllun go iawn a fydd wir yn arwain nid yn unig at gytundeb ar flaenoriaethau—gwnaed rhywfaint o'r gwaith hwnnw eisoes—a deall sut mae gennym ni gynllun a fydd yn arwain at fuddsoddiad a fydd yn gwneud gwahaniaeth go iawn. Rwy'n credu mai dyna'r gofod lle mae'r cyhoedd eisiau i ni fod hefyd, ac yn hytrach na—.

Rwy'n deall y naratif y mae arweinydd Plaid Cymru eisiau ei gael, ond os gwnaethoch chi wrando ar yr hyn a ddywedodd Prif Weinidog y DU yn ei gynhadledd gyntaf i'r wasg, fe'i gwnaeth yn eglur iawn bod gormod o rym yn San Steffan, a bod angen iddo fynd i bobl sydd â buddiant yn y sefyllfa: y rhai sy'n gwneud penderfyniadau lleol yn rhanbarthau Lloegr; y rhai sy'n gwneud penderfyniadau cenedlaethol yma yng Nghymru ac, yn wir, yn yr Alban. Ni wnaeth Prif Weinidog y DU fynd ar daith i ymweld â chyd-Aelodau Llafur yn unig; dangosodd y parch y mae'r DU yn ei haeddu ac sydd wedi bod yn absennol dros y degawd a mwy diwethaf, trwy ddod yn bersonol i gyfarfod ag arweinwyr cenhedloedd y DU a'i gwneud yn eglur y bydd newid gwirioneddol i'r ffordd y mae'r DU yn cael ei llywodraethu ac yn y dewisiadau y byddwn ni'n eu gwneud, a bydd hynny'n arwain at gyflawni'r maniffesto yr etholwyd 27 o 32 o ASau Cymru ar ei sail. Wrth gwrs, rwy'n parchu hawl y rhai sydd â gwahanol addewidion maniffesto i wneud eu dadleuon.

Photo of Peter Fox Peter Fox Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

Mae'n ddrwg gen i, Llywydd.

Photo of Elin Jones Elin Jones Plaid Cymru

(Cyfieithwyd)

Mae'n iawn. Os ydych chi eisiau gofyn cwestiwn—. Na. Mae hynny'n iawn. Fe wnawn ni symud ymlaen.