7. Dadl y Ceidwadwyr Cymreig: Ffordd osgoi Cas-gwent

– Senedd Cymru am ar 19 Mehefin 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Detholwyd y gwelliannau canlynol: gwelliant 1 yn enw Jane Hutt, a gwelliant 2 yn enw Heledd Fychan. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol.

Photo of David Rees David Rees Llafur 4:05, 19 Mehefin 2024

Felly, eitem 7, dadl gyntaf y Ceidwadwyr Cymreig heddiw—ffordd osgoi Cas-gwent. Galwaf ar Natasha Asghar i wneud y cynnig.

Cynnig NDM8618 Darren Millar

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn cydnabod manteision ffyrdd osgoi o ran cefnogi economïau lleol a lleihau tagfeydd.

2. Yn croesawu ymrwymiad Llywodraeth y DU i ddarparu cyllid i Gyngor Sir Fynwy ddatblygu cynlluniau ar gyfer ffordd osgoi Cas-gwent.

3. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithio gyda Llywodraeth y DU, Cyngor Sir Fynwy a Chyngor Swydd Gaerloyw i ddarparu ffordd osgoi Cas-gwent.

Cynigiwyd y cynnig.

Photo of Natasha Asghar Natasha Asghar Ceidwadwyr 4:05, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r cyfle i agor y ddadl hon a gwneud y cynnig a gyflwynwyd yn enw fy nghyd-Aelod, Darren Millar. Mae gormod o lawer o gymunedau ledled Cymru yn cael eu gorfodi i ddioddef traffig trwm ar ffyrdd a rhwydweithiau ffyrdd sy'n dirywio'n ddyddiol. Mae'r ddadl heddiw yn canolbwyntio ar Gas-gwent yn fy rhanbarth i yn Nwyrain De Cymru, lle mae ffyrdd gwael a thagfeydd cynyddol ar lwybrau'n broblemau sy'n effeithio ar lawer o gymunedau.

Rydym i gyd yn gwybod y gall tagfeydd arwain at gostau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol enfawr. Ac eto, yn anffodus, mae'n ymddangos bod y Llywodraeth Lafur yma ym Mae Caerdydd yn methu mynd i'r afael â'r broblem yn barhaus. Yn hytrach, o safbwynt cyhoeddus, byddai'n well ganddynt gyflwyno terfynau cyflymder 20 mya costus, codi'r brêc ar adeiladu ffyrdd newydd, a mynd ar drywydd cynlluniau codi tâl ar ddefnyddwyr ffyrdd, yn hytrach na thorchi eu llewys a meddwl am atebion difrifol.

Un ffordd o ddatrys hunllef Cas-gwent fyddai adeiladu ffordd osgoi fawr ei angen—rhywbeth y mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi bod yn galw amdano ers tro. Yn ddi-os, gallai ffordd osgoi greu manteision enfawr i gymunedau, drwy hybu economïau lleol, a thrwy leddfu tagfeydd yn y pen draw wrth gwrs. Ac mae'n hynod siomedig nad yw Llywodraeth Cymru wedi gwneud mwy i wireddu hyn dros y 25 mlynedd diwethaf.

Mae Cyngor swydd Gaerloyw wedi clustnodi £500,000 yn ei gyllideb i helpu i wireddu'r prosiect seilwaith, ac eto mae'n ymddangos bod cyngor sir Fynwy sy'n cael ei redeg gan Lafur wedi methu rhoi ei law yn ei boced. Yn flaenorol, dan arweiniad gwych fy nghyd-Aelod Peter Fox, ac yna Richard John, roedd cyngor sir Fynwy wedi cefnogi'r cynllun. Yn wir, roedd cytundeb rhwng cynghorau sir Fynwy a swydd Gaerloyw yn ôl yn 2022 i ddatblygu cynlluniau'r ffordd osgoi.

Ond yn anffodus, ers i Lafur gymryd yr awenau yng nghyngor sir Fynwy, ychydig iawn o symud a fu. Ond unwaith eto, a ddylem synnu? Y cyfan a wyddom yw bod y Blaid Lafur yn casáu gyrwyr. Diolch byth, mae'r Blaid Geidwadol, sy'n gadarn o blaid gyrwyr, yn wahanol i Lafur, wedi ymrwymo i roi cyllid i gyngor sir Fynwy i ddatblygu cynlluniau ar gyfer y ffordd osgoi.

Mae'r ffordd osgoi hon yn gwbl hanfodol ar gyfer cael gwared ar dagfeydd, a bydd yn caniatáu i bobl leihau eu hamser cymudo, yn hytrach na bod yn sownd mewn traffig o hyd. Mae rhan o'r A48 yng Nghas-gwent, sy'n cynnwys Rhiw Hardwick, yn un o'r ddwy ardal yn y wlad sydd wedi gweld lefelau uwch na'r amcan nitrogen deuocsid yn y gorffennol. Felly, nid yn unig y byddai ffordd osgoi yn lliniaru sefyllfa erchyll y traffig, byddai hefyd yn mynd yn bell i helpu i wella ansawdd aer yn yr ardal, sy'n rhywbeth y mae pawb ohonom o bob plaid eisiau ei weld, yn ddi-os.

Yn anffodus, mae adroddiadau am dagfeydd hir a thraffig trwm ar bont Hafren M48 yng Nghas-gwent yn gyffredin erbyn hyn. A chyda mwy o dai yn cael eu hadeiladu yn yr ardal, heb os, bydd ein ffyrdd yn cael eu rhoi dan faich ychwanegol. Mae cefnogaeth eang i ffordd osgoi, nid yn unig yma yng Nghymru ond dros y ffin, lle mae modurwyr yn aml yn sownd mewn tagfeydd traffig wrth adael Fforest y Ddena. Gall pobl sy'n byw mewn ardaloedd fel Lydney, Sedbury ac Alvington i gyd weld manteision ffordd osgoi Cas-gwent.

Byddai'n ymddangos bod pawb yn gallu gweld manteision y ffordd osgoi hon ar wahân i Lafur, a gellir gweld hynny o'r gwelliannau a gyflwynwyd gan y pleidiau yma heddiw yn Senedd Cymru. Byddwn yn dadlau bod hynny'n dangos y gwahaniaeth amlwg rhwng ein pleidiau. Rydym ni am helpu gyrwyr, gan gydnabod y buddion economaidd, cymdeithasol ac ymarferol y byddai rhwydwaith ffyrdd effeithlon yn eu cynnig i Gymru. Yn anffodus, mae Llafur eisiau gorfodi pobl allan o'u ceir ac ar drafnidiaeth gyhoeddus drwy wneud bywydau modurwyr mor anodd â phosibl.

Mae'r sefyllfa yng Nghas-gwent wedi parhau am lawer gormod o amser, ac mae'n rhaid cymryd camau pendant yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach. Mae Cas-gwent angen ac yn haeddu ffordd osgoi. Mae'r ewyllys i wneud i hyn ddigwydd yno mewn rhai mannau. Yn sicr, ni allaf i mo'i wadu. Ond mae angen i bawb fod yn gefnogol a chydweithio i adeiladu'r seilwaith pwysig hwn. Rwy'n mawr obeithio y bydd Aelodau ar draws y Siambr yn cefnogi ein cynnig heb ei ddiwygio y prynhawn yma, ac edrychaf ymlaen at glywed yr holl gyfraniadau yn y ddadl hon heddiw. Diolch yn fawr iawn.

Photo of David Rees David Rees Llafur 4:09, 19 Mehefin 2024

Rwyf wedi dethol y ddau welliant i'r cynnig. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Ogledd Cymru a Thrafnidiaeth i gynnig yn ffurfiol welliant 1, a gyflwynwyd yn enw Jane Hutt.

Gwelliant 1—Jane Hutt

Dileu'r cyfan a rhoi yn ei le:

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn cydnabod y problemau o ran tagfeydd yng Nghas-gwent.

2. Yn cydnabod yr angen am rwydwaith trafnidiaeth integredig, deniadol a chynaliadwy sy’n cefnogi twf yn yr ardal.

3. Yn cefnogi dull Llywodraeth Cymru o weithio mewn partneriaeth â Trafnidiaeth Cymru, Cyngor Sir Fynwy a Chyngor Swydd Gaerloyw i ystyried opsiynau ar gyfer gwella’r rhwydwaith ffyrdd, darpariaeth trafnidiaeth gyhoeddus a darpariaeth teithio llesol i wella teithio yng Nghas-gwent.

Cynigiwyd gwelliant 1.

Photo of David Rees David Rees Llafur

A galwaf ar Peredur Owen Griffiths i gynnig gwelliant 2, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan.

Gwelliant NDM8618-2 Heledd Fychan

Dileu pwyntiau 2 a 3 a rhoi yn eu lle:

Yn credu y dylid ymgymryd â datblygiadau seilwaith mewn ymgynghoriad llawn â chymunedau ac yn unol ag anghenion cymunedau a nodwyd.

Yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithio i ddarparu seilwaith newydd i leddfu tagfeydd yn unol â'r egwyddorion hyn, gan gynnwys darparu trydydd bont y Fenai, a ffyrdd osgoi yn Llandeilo a Chas-gwent.

Yn galw ar Lywodraeth nesaf y DU i sicrhau setliad ariannu teg ar gyfer Cymru, a'r £4 biliwn mewn symiau canlyniadol sy'n ddyledus i Gymru o HS2, i ddarparu'r cyllid sydd ei angen i wella'r seilwaith trafnidiaeth a'r seilwaith ffyrdd yng Nghymru er mwyn lleddfu tagfeydd.

Cynigiwyd gwelliant 2.

Photo of Peredur Owen Griffiths Peredur Owen Griffiths Plaid Cymru

(Cyfieithwyd)

Rydym wedi cynnig gwelliannau i'r cynnig i geisio cwmpasu rhai o'r problemau ehangach yn rhwydwaith trafnidiaeth Cymru. Mae ein gwelliannau hefyd yn ceisio mynd i'r afael â'r rhwystrau sy'n atal cymunedau lleol rhag gwneud eu penderfyniadau trafnidiaeth eu hunain. Mae'r seilwaith trafnidiaeth yng Nghymru wedi cael ei dangyllido yn hanesyddol ac yn systematig. Mae angen buddsoddiad sylweddol ar Gymru mewn seilwaith trafnidiaeth, ond mae'r uwchraddiadau hyn yn galw am gynnwys y gymuned a setliad ariannu teg i Gymru. Mae'n bosibl fod San Steffan yn amddifadu Cymru o dros £4 biliwn o'n cyfran deg o gyllid go iawn. Mae'r Torïaid a Llafur yn gwrthod ymrwymo i roi ei chyfran deg i Gymru ar ôl yr etholiad cyffredinol nesaf, ond gweledigaeth Plaid Cymru yw creu Cymru lle mae cymunedau wedi'u cysylltu, o'r gogledd i'r de, o'r dwyrain i'r gorllewin, drwy rwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus integredig, hygyrch a fforddiadwy. Byddem yn defnyddio'r biliynau sy'n ddyledus i ni i fuddsoddi mewn rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus werdd, hygyrch a fforddiadwy i gysylltu ein cymunedau, buddsoddi yn ein heconomïau lleol a diogelu ein hamgylchedd.

Rydym yn cydnabod y galwadau am ffordd osgoi yng Nghas-gwent. Mae gennym bryderon hefyd am dagfeydd yn Llandeilo ac ar groesfannau Menai. Rhaid i brosiectau seilwaith fod yn fwy na phenderfyniadau o'r brig i lawr yn unig, mae angen iddynt adlewyrchu lleisiau ac anghenion y cymunedau y maent yn bwriadu eu gwasanaethu. Mae croesfan y Fenai nid yn unig yn gwasanaethu 70,000 o drigolion Ynys Môn, mae'n gyswllt allweddol o'r lleol i'r cyfandirol a'r byd-eang. Dylid ystyried hyn i gyd wrth wneud penderfyniadau seilwaith. Nid yw ffocws presennol y Llywodraeth Lafur hon ar newid dulliau teithio'n unig yn ddigon i fynd i'r afael â hyn.

Mae'r Ffederasiwn Busnesau Bach wedi nodi, pan fydd systemau trafnidiaeth yn effeithlon, eu bod yn darparu cyfleoedd a buddion economaidd a chymdeithasol. Mae hyn yn arwain at effeithiau lluosydd cadarnhaol, megis gwell hygyrchedd i farchnadoedd, cyflogaeth a buddsoddiadau ychwanegol. Ar hyn o bryd, yng Nghas-gwent a Llandeilo, mae ansawdd aer yn cael ei beryglu, gan effeithio ar iechyd a lles pobl. Pan fo gwaith ffordd yn Llandeilo, mae cerbydau nwyddau trwm eisoes yn mynd ar ffyrdd amhriodol, sy'n beryglus ac nid yw'n cyd-fynd â pholisi cyfredol Llywodraeth Cymru o 20 mya sy'n hyrwyddo diogelwch ar y ffyrdd. Pe bai Llafur neu'r Ceidwadwyr yn mynnu cyllid teg ar gyfer rhwydwaith trafnidiaeth Cymru, a datganoli'r seilwaith rheilffyrdd, efallai y byddem yn gallu buddsoddi yn y prosiectau trafnidiaeth gymunedol hanfodol hyn ein hunain. Drwy gynnwys ein cymunedau a sicrhau cyllid teg, gallwn greu seilwaith sydd nid yn unig yn ateb y galw presennol, ond sydd hefyd yn paratoi'r ffordd ar gyfer dyfodol ffyniannus a chynaliadwy. Diolch yn fawr.

Photo of Peter Fox Peter Fox Ceidwadwyr 4:12, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Rwy'n croesawu'r ddadl hon heddiw oherwydd ei bod yn rhoi cyfle arall i daflu goleuni ar y broblem ddifrifol hon yn ne-ddwyrain Cymru. Nawr, fel y gŵyr llawer ohonoch, mae Cas-gwent wrth y porth i mewn i Gymru, ond hefyd mae'n borth i filoedd o gymudwyr o Loegr sy'n mynd drwy Gas-gwent o swydd Gaerloyw bob dydd, drwy'r A48, allan o Gymru, i gael mynediad at y rhwydwaith traffyrdd. Mae dwysedd y traffig wedi cynyddu'n aruthrol dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, ac mae disgwyl iddo gynyddu'n sylweddol wrth inni weld mwy a mwy o ddatblygiadau tai yn cael eu cwblhau ac eraill yn cael eu hystyried a'u datblygu dros y ffin yn Fforest y Ddena a swydd Gaerloyw yn ehangach. Mae'n rhaid i'r cyfeintiau enfawr hyn o draffig ddringo i fyny Rhiw Hardwick drwy'r dref, ac mae offer monitro llygredd, fel y dywedodd Natasha, wedi ei leoli yno ers blynyddoedd lawer, ac yn dangos yn gyson mai'r A48 yn Rhiw Hardwick yw un o'r ardaloedd mwyaf llygredig ar rwydwaith ffyrdd Cymru. Mae hyn yn cael effaith negyddol iawn ar y cymunedau y mae'r ffordd hon yn rhedeg drwyddynt.

Ychwanegir at y tagfeydd gan ein datblygiadau tai ein hunain ar hyd coridor Glannau Hafren, sy'n ymestyn o Gasnewydd i Borthysgewin, ac o ganlyniad, gwelwn yr A48 sy'n mynd tua'r dwyrain drwy Bwllmeurig yn dod i stop ar y rhan fwyaf o ddyddiau, wrth i draffig o bob cyfeiriad orfod ymdopi â chylchfan Larkfield. Felly, mae gennym storm berffaith o broblemau traffig yn yr ardal, ond ni ellir ei liniaru am fod gennym drafnidiaeth gyhoeddus wael a heb ei datblygu yn yr ardal, a dim darpariaeth seilwaith i alluogi pobl i leihau nifer y teithiau a wneir mewn ceir.

O dan reolaeth flaenorol, dechreuodd Cyngor Sir Fynwy ystyried atebion a chyfleoedd hirdymor i wneud rhywbeth i ddelio â'r broblem real a chynyddol hon. Fe wnaethom ymgysylltu â Fforest y Ddena a swydd Gaerloyw a dechrau sgyrsiau gyda Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru. Fe wnaed llawer o waith ar chwilio am atebion ar gyfer yr ardal, a diolch i Lywodraeth Cymru am ei chefnogaeth i astudiaeth trafnidiaeth Cas-gwent, i archwilio opsiynau, gan gynnwys ffordd osgoi bosibl, y teimlir yn gyffredinol mai dyma'r unig opsiwn go iawn i fynd i'r afael â phethau a chaniatáu i Gas-gwent ffynnu. 

Nid cysyniad newydd mo hwn, ond un y soniwyd amdano ers degawdau. Mae'n gwbl bosibl ei gyflawni ac yn wir, mae datblygiadau dros y blynyddoedd wedi bod yn ymwybodol o'r posibilrwydd y byddai'n digwydd. Mae'r astudiaeth drafnidiaeth wedi'i datblygu yn unol â phroses yr arweiniad ar arfarnu trafnidiaeth Cymru, neu WelTAG, ac mae wedi ei dilyn, ac ystyriwyd dau opsiwn ar gyfer ffordd osgoi ar gam WelTAG 2, gydag opsiwn carbon isel yn cael ei gyflwyno fel ateb go iawn y gellid ei ddatblygu'n rhan o WelTAG 3, sy'n galw am ddatblygu achos busnes.

Nawr, yn anffodus, fe wyddom yr hanes diweddar, gyda Llywodraeth Cymru yn gohirio cynlluniau adeiladu ffyrdd a chyngor newydd sir Fynwy dan arweiniad Llafur, a roddodd stop ar eu gwaith arno ac arllwys dŵr oer ar ddatblygiad y cynllun. Fodd bynnag, mae gennym gyfle arall i gyflwyno hyn, gyda Llywodraeth bresennol y DU wedi ymrwymo i ddarparu cyllid i Gyngor Sir Fynwy ddatblygu cynlluniau ymhellach ar gyfer y ffordd osgoi fawr ei hangen hon.

Felly, mae angen i Lywodraeth Cymru gamu i'r adwy a dod yn ôl at y bwrdd a gweithio gyda'r holl randdeiliaid, gan gynnwys Llywodraeth y DU, Cyngor Sir Fynwy, Fforest y Ddena a swydd Gaerloyw, i wireddu'r ffordd osgoi. Peidiwch â chladdu eich pennau yn y tywod ar hyn; mae'n fater rhy bwysig. Rwy'n annog cyd-Aelodau yma i gefnogi ein cynnig.

Photo of John Griffiths John Griffiths Llafur 4:16, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Stynt Geidwadol amlwg a thryloyw yw hon i geisio cymell cyn lleied o gefnogaeth ag sydd ganddynt ar ôl yn etholaeth Mynwy cyn yr etholiad cyffredinol. Canfu adolygiad Arup o'r ffordd osgoi arfaethedig fod 90 y cant o'r rhai sy'n debygol o'i defnyddio yn byw yn swydd Gaerloyw, ac felly dylai 90 y cant o'r costau ddisgyn ar Lywodraeth y DU. Cyn COVID, amcangyfrifodd Arup fod y gost yn £150 miliwn, ac mae'n debygol fod y costau adeiladu hynny wedi cynyddu o leiaf 50 y cant ers hynny, a byddai'r wir gost oddeutu £0.25 biliwn erbyn hyn mae'n debyg. Ac nid oes unrhyw dystiolaeth o gwbl fod Llywodraeth y DU yn credu y byddai hyn yn werth am arian i oddeutu 30,000 o drigolion swydd Gaerloyw, a dyna pam rwy'n dweud mai stynt etholiad amlwg a thryloyw yw hon.

Ac mae'n ymddangos yn eithaf tebygol hefyd, Ddirprwy Lywydd, mai effaith ffordd osgoi o'r fath fyddai symud tagfeydd wrth gylchfan High Beech i'r gylchfan yng Nghyffordd 2 yr M48. Felly, Ddirprwy Lywydd, byddai'n llawer gwell edrych ar atebion y gellir eu cyflawni i'r problemau hyn mewn gwirionedd ac a fyddai'n cael yr effaith sydd ei hangen.

Gwyddom fod pethau'n gwella mewn rhai ffyrdd. Mae gennym drenau amlach nawr, diolch i Trafnidiaeth Cymru. Bydd dau drên yr awr o Gas-gwent yn ystod y rhan fwyaf o oriau'r dydd, ac fe wyddom fod angen gwasanaeth mwy integredig arnom drwy gyffordd twnnel Hafren i Fryste o Gas-gwent, a gobeithio y bydd hwnnw'n cael ei ddatblygu hefyd, oherwydd mae llawer o gydnabyddiaeth i'r manteision a fyddai'n dod yn sgil hynny. Mae angen gwelliannau wrth gylchfan High Beech, ac mae hyn yn rhywbeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei ystyried, ac rwy'n gobeithio'n fawr y gallai fod cyhoeddiad cyn bo hir. Ac wrth gwrs mae angen inni ddargyfeirio traffig i ffwrdd o Gil-y-coed i Gas-gwent, fel y gellid dargyfeirio traffig sy'n dod i Gas-gwent o Gil-y-coed yn hawdd, er enghraifft ar hyd ffordd gyswllt o'r B4245 yn Rogiet drwodd i'r M48. Mae hwn yn gynnig sydd wedi cael cefnogaeth gan Gyngor Sir Fynwy a hefyd gan y cynghorwyr lleol sy'n cynrychioli'r ardal honno.

Felly, nid yw fel pe na bai atebion posibl i leddfu'r problemau hyn, Ddirprwy Lywydd, ond mae'n rhaid bod modd eu cyflawni a rhaid iddynt ymwneud â thrafnidiaeth integredig, sef y ffordd ymlaen i'n problemau trafnidiaeth yma yng Nghymru fel y gwyddom. Dyna pam rwy'n cefnogi dull Llywodraeth Cymru o weithio mewn partneriaeth â Trafnidiaeth Cymru, Cyngor Sir Fynwy a Chyngor Swydd Gaerloyw i ystyried opsiynau i wella'r rhwydwaith ffyrdd, i wella'r ddarpariaeth trafnidiaeth gyhoeddus a hefyd, wrth gwrs, y ddarpariaeth teithio llesol yng Nghas-gwent a'r cyffiniau. Dyna'r ffordd gywir ymlaen, ffordd ymlaen y gellir ei chyflawni, ac mae hynny, rwy'n credu, yn ennyn llawer o gefnogaeth leol. Diolch yn fawr.

Photo of David Rees David Rees Llafur 4:19, 19 Mehefin 2024

Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Ogledd Cymru a Thrafnidiaeth, Ken Skates

Photo of Ken Skates Ken Skates Llafur 4:20, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Diolch, Ddirprwy Lywydd, a hoffwn ddechrau drwy ddiolch i'r Ceidwadwyr am gyflwyno'r ddadl hon heddiw. Rwy'n gwybod bod y syniad o ffordd osgoi i Gas-gwent wedi cael ei wyntyllu ers blynyddoedd lawer—yn wir, mae'n rhagddyddio datganoli—ac rwyf wedi gwrando gyda diddordeb mawr ar ddadleuon yr Aelodau dros ffordd osgoi Cas-gwent. Gadewch imi ddweud yn gyntaf fy mod yn cydnabod y problemau trafnidiaeth yng Nghas-gwent a'r effaith y maent yn ei chael ar fywydau beunyddiol y rhai sy'n byw yng Nghas-gwent ac sy'n teithio drwy Gas-gwent.

Yn gynharach eleni, bydd yr Aelodau'n ymwybodol fod Llywodraeth Cymru wedi cynnal adolygiad o broblemau trafnidiaeth ar gylchfan High Beech, y cyfeiriodd John Griffiths ato, a'n bod wedi gweithio gyda Chyngor Sir Fynwy a chyda Trafnidiaeth Cymru ar yr adolygiad hwnnw. Ac fe ddaeth i'r casgliad fod achos cryf dros newid i wella teithio yn yr ardal. Roedd yn cydnabod ymhellach fod diffyg trafnidiaeth gyhoeddus effeithiol yn yr ardal, sy'n golygu'n aml nad oes gan bobl ddewis arall yn lle'r car preifat. Ac mae datblygiadau diweddar yn swydd Gaerloyw hefyd yn cynyddu teithiau drwy'r ardal, ac maent yn debygol o barhau i wneud hynny. Rwy'n credu bod pob Aelod yn y Siambr heddiw wedi cydnabod hynny. Mae'r ddau ffactor yn cyfrannu at oedi a chiwio wrth gylchfan High Beech yn ystod cyfnodau prysur, ac mae'r tagfeydd yn creu problemau gyda sŵn ac ansawdd aer, ac mae'n effeithio ar amseroedd teithio pobl hefyd. Mae mynd i'r afael â'r problemau hyn hefyd yn bwysig er mwyn galluogi datblygiadau preswyl yn sir Fynwy yn y dyfodol. 

Nawr, mae'r cynnig a gyflwynwyd gan Darren Millar yn canolbwyntio ar ffordd osgoi Cas-gwent fel ateb i'r problemau hyn ac rwy'n cydnabod, mewn rhai achosion, y gall ffordd osgoi ddarparu'r ateb gorau i wella trafnidiaeth yn yr ardal. Nawr, mae i ba raddau y mae hynny'n wir yn dibynnu ar amgylchiadau lleol a'r dystiolaeth am yr effaith y byddai'n ei chael ar deithiau ac ar allyriadau. Er mwyn darparu atebion a fydd yn mynd i'r afael â'r problemau nawr ac yn y tymor hir, mae angen system drafnidiaeth integredig, ddeniadol a chynaliadwy ar Gas-gwent, ac mae hyn yn golygu mabwysiadu dull mwy cyfannol o ystyried trafnidiaeth yn yr ardal, ac mae angen inni ystyried newidiadau yn y rhwydwaith ffyrdd strategol, boed yn ffordd osgoi neu'n newidiadau i gylchfan High Beech, ochr yn ochr â gwelliannau i drafnidiaeth gyhoeddus. 

Felly, byddwn yn darparu cyllid i Trafnidiaeth Cymru eleni i fwrw ymlaen ag astudiaeth o'r problemau yng Nghas-gwent ac i nodi mesurau i wella trafnidiaeth yn y dref a'r cyffiniau. Bydd y gwaith hwn yn digwydd mewn partneriaeth â Chyngor Sir Fynwy ac yn wir, mewn partneriaeth â Chyngor Swydd Gaerloyw dros fisoedd yr haf. A chyn y gwaith hwn, rydym eisoes yn gwneud gwelliannau i drafnidiaeth yn yr ardal. Yn union fel y mae John Griffiths wedi nodi heddiw, mae Trafnidiaeth Cymru bellach wedi cyflwyno 12 gwasanaeth ychwanegol y dydd rhwng Caerdydd a Cheltenham, gan ddarparu gwasanaeth bob awr ar y llwybr. Ac mae'r gwasanaeth yn cael ei weithredu gan ddefnyddio trenau dosbarth 197 newydd sbon, gan ddarparu profiad llawer iawn gwell i deithwyr.

Yn fwy cyffredinol, rydym wedi dyfarnu £8.4 miliwn i brosiectau trafnidiaeth yn sir Fynwy yn ystod y flwyddyn ariannol hon, gan gynnwys buddsoddiadau mewn seilwaith bysiau ac yn wir, gwelliannau i'r A4136. Ac yn y tymor hwy, mae cyd-bwyllgor corfforedig de-ddwyrain Cymru wrthi'n datblygu cynllun trafnidiaeth rhanbarthol, a fydd yn mabwysiadu dull strategol o wella trafnidiaeth ar draws de-ddwyrain Cymru. Ac yma mae'n rhaid imi wneud y pwynt pwysicaf efallai: y dylid gwneud penderfyniadau ynghylch trafnidiaeth ar y lefel fwyaf priodol, a bod cydweithio ar draws ffiniau ac ar draws ffiniau gweinyddol yn gwbl hanfodol. 

Dyna pam ein bod, drwy greu cyd-bwyllgorau corfforedig a thrwy ddatganoli penderfyniadau ynglŷn â chyllid, yn ymdrechu i gael y penderfyniadau sy'n iawn ar gyfer ardaloedd lleol ac wedi'u gwneud gan gynrychiolwyr yr ardaloedd lleol hynny. Edrychaf ymlaen at adrodd ar gynnydd ar leihau tagfeydd yng Nghas-gwent, ac rwy'n gobeithio y byddwch yn teimlo y gallwch gefnogi ein gwelliant heddiw. 

Photo of Tom Giffard Tom Giffard Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd, ac a gaf i ddiolch i bawb a gymerodd ran yn y ddadl heddiw? Gwyddom fod mater yr angen am ffordd osgoi yng Nghas-gwent wedi bod yn fater hirsefydlog ers amser maith, ac a gaf i dalu teyrnged arbennig i Peter Fox am y gwaith y mae wedi'i wneud yn y Siambr hon a chyn hynny fel arweinydd cyngor sir Fynwy? Clywsom am y gwaith pwysig oedd yn digwydd nid yn unig gyda Chyngor Sir Fynwy, ond mewn cydweithrediad â Chyngor Swydd Gaerloyw, ar ddatblygu'r prosiect hwn. Rwy'n gwybod hefyd fod cynghorwyr yn ardal Cas-gwent, fel Christopher Edwards, Paul Pavia a Louise Brown, wedi bod yn gweithio'n galed iawn ar ran etholwyr yn yr ardal honno hefyd. A gaf i hefyd dalu teyrnged—fe fuom yn sôn am Gyngor Sir Fynwy—i Richard John, a'ch olynodd, a gwn ei fod wedi bwrw ymlaen â'r cynllun hwnnw? Nawr, yn anffodus, mae'r cynlluniau hyn wedi dod i stop, gydag ethol cyngor Llafur yn sir Fynwy. Fel y ffordd ei hun, mae'n mynd i unman.

Felly, a gaf i droi at rai o'r cyfraniadau? Clywsom gan Natasha Asghar yn fwyaf arbennig fod hyn yn bwysig nid yn unig i bobl yng Nghas-gwent, ond o ran bod hyfywedd economaidd de-ddwyrain Cymru a de-orllewin Lloegr yn dod yn hyb economaidd hefyd. Roedd ansawdd aer yn fater arall a grybwyllwyd gan Peredur Owen Griffiths, ac roeddwn yn falch iddo sôn amdano, oherwydd mae Rhiw Hardwick yn un o ddwy ardal yn y sir sydd wedi gweld lefelau uwch na'r amcan nitrogen deuocsid. Felly, mae'n broblem go iawn yno yn y rhan benodol honno o Gas-gwent.

A gaf i ddiolch i John Griffiths hefyd am ei araith ysbrydoledig, lle dywedodd wrthym fod popeth yn wych yng Nghas-gwent? Nid wyf yn credu y byddai pobl leol yn cytuno â hynny o reidrwydd. Galwodd am atebion y gellid eu cyflawni, ond rydym eisoes wedi clywed bod modd cyflawni'r cynigion hyn: mae modd cyflawni'r ffordd osgoi hon, roedd yn cael ei chyflawni gan Gyngor Sir Fynwy dan arweiniad y Ceidwadwyr, ac mae wedi dod i stop gydag ethol cyngor Llafur. A gadewch imi ddarllen i chi, John, yr hyn a ddywedodd Cyngor Sir Fynwy eu hunain yn 2011, oherwydd fe wnaethoch chi sôn yn benodol am allyriadau: 

'Byddai ffordd osgoi yn gwella ansawdd aer yn sylweddol o fewn yr Ardal Rheoli Ansawdd Aer a byddai hefyd yn gwella diogelwch ac amodau byw i'r rhai sy'n byw' ar hyd llwybr y ffordd osgoi. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig cydnabod ei fod yn ticio pob blwch, os mynnwch, yn yr hyn yr oedd John Griffiths yn ei ddweud; yr ateb amlwg yma yw ffordd osgoi.

Ac yn olaf, a gaf i—

Photo of Andrew RT Davies Andrew RT Davies Ceidwadwyr 4:27, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

A wnaiff yr Aelod dderbyn ymyriad?

Photo of Andrew RT Davies Andrew RT Davies Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

A fyddai'r Aelod yn cytuno â mi ei bod yn hanfodol bwysig fod yr Aelod Seneddol presennol, David T.C. Davies, yn cadw ei sedd ar ôl yr etholiad hwn, fel nad yw Cas-gwent yn dod i stop, ar ôl y rhethreg a glywsom gan yr ochr Lafur, ac y gall David fynd ati i hyrwyddo'r ffordd osgoi i Gas-gwent, fel y gall Cas-gwent gael y cyfle sydd ei angen arni i ddianc o dagfa dirywiad Llafur Cyngor Sir Fynwy?

Photo of Tom Giffard Tom Giffard Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

A gaf i ddiolch i Andrew R.T. Davies? Roeddwn i'n gweithio i fyny at hynny; dyna oedd fy nghresendo mawr.

Photo of David Rees David Rees Llafur

(Cyfieithwyd)

A gaf i atgoffa'r holl Aelodau nad darllediadau etholiadol sydd gennym yma; rydym yma i drafod mater ffordd osgoi Cas-gwent, ac mae'n bwysig ein bod yn trafod y materion hynny?

Photo of Tom Giffard Tom Giffard Ceidwadwyr 4:28, 19 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Ydy. Mae'n bendant yn bwysig. Felly, a gaf i ddiolch i'r Gweinidog, neu Ysgrifennydd y Cabinet, Ken Skates am ei ymateb dengar? Clywsom am bwyllgorau, cyfarfodydd, cydweithio, ond mae'r ateb yn glir: rydym angen ffordd osgoi yng Nghas-gwent. Ac nid wyf yn credu y bydd trigolion Cas-gwent o reidrwydd yn dawelach eu meddwl wrth wrando ar gyfraniad Ysgrifennydd y Cabinet heddiw, a'r diffyg difrifoldeb gan y Blaid Lafur i fwrw ymlaen â'r mater hwn, i yrru Cas-gwent ymlaen. Ac rwy'n gobeithio y byddant yn ystyried y penderfyniad y bydd yn rhaid iddynt ei wneud ymhen dwy wythnos a hanner rhwng ymgeisydd Llafur sy'n benderfynol o ddod â Chas-gwent i stop, neu David T.C. Davies, a fydd yn cadw Cas-gwent i symud.

Photo of David Rees David Rees Llafur

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig heb ei ddiwygio? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohiriaf y bleidlais ar y eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.

Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.