Tlodi Plant

1. Cwestiynau i'r Prif Weinidog – Senedd Cymru am ar 11 Mehefin 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Llyr Gruffydd Llyr Gruffydd Plaid Cymru

3. Sut mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i fynd i'r afael â thlodi plant? OQ61251

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur

(Cyfieithwyd)

Mae Gweinidogion a swyddogion Cymru yn ymgysylltu â Llywodraeth y DU drwy amrywiaeth o fforymau dwyochrog ac amlochrog ar amrywiaeth o faterion i geisio helpu i fynd i'r afael â thlodi a gwella canlyniadau i deuluoedd incwm isel. Rydym ni bob amser yn awyddus i bwysleisio pwysigrwydd mynd i'r afael â thlodi yn ei holl ffurfiau fel ein blaenoriaeth. Yn anffodus, nid ydym yn credu bod Llywodraeth bresennol y DU wedi bod yn bartner cadarnhaol o ran lleihau tlodi plant.

Photo of Llyr Gruffydd Llyr Gruffydd Plaid Cymru

(Cyfieithwyd)

Rydym ni'n gwybod, onid ydym ni, Prif Weinidog, bod 29 y cant o blant Cymru yn byw mewn tlodi. Dyna un o'r cyfraddau uchaf yn y DU, ac rydym ni wedi trafod yma yn y gorffennol sut y gwnaeth Llafur yng Nghymru gefnu ar nod 2020 o ddileu tlodi plant, a sut y mae gennym ni strategaeth tlodi plant heb dargedau statudol, ond fel y dywedwch, mae'r sefyllfa yma wedi cael ei gwaethygu gan Lywodraeth y DU, yn enwedig cap budd-dal dau blentyn creulon y Ceidwadwyr ar deuluoedd, sy'n gadael y teuluoedd tlotaf filoedd o bunnoedd yn waeth eu byd ac yn cael effaith niweidiol ar fwy nag un o bob 10 o blant yng Nghymru. Nawr, yn anghredadwy, mae Syr Keir Starmer wedi dweud na fydd yn cael gwared ar y cap, ac ar yr un pryd mae'n dweud ei fod wedi ymrwymo i ddarparu dros £200 biliwn ar gyfer prosiect niwclear Trident. Nawr, mae hynny'n dangos yn eglur, onid yw, bod blaenoriaethau Plaid Lafur y DU ym maes arfau distryw mawr mewn gwirionedd, ac nid cefnogi teuluoedd sy'n ei chael hi'n anodd? Ai dyna yw eich blaenoriaethau chi hefyd, Prif Weinidog?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:04, 11 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Rwy'n credu bod honno'n gyfatebiaeth anhygoel i'w gwneud. Rwy'n credu pan fyddwch chi'n edrych ar le y byddwn ni gyda maniffesto a fydd yn cael ei gyhoeddi yn y dyddiau nesaf ledled y DU, gyda, yn ôl yr arfer, maniffesto Llafur Cymru hefyd i gyd-fynd ag ef, rwy'n credu y byddwch chi'n gweld uchelgais gwirioneddol ar gyfer dyfodol teuluoedd, i dyfu'r economi, i gael partneriaeth gadarnhaol i ddarparu'r swyddi o ansawdd uchel y gallem ni ac y dylem ni eu cael yng Nghymru. Byddwch hefyd yn gweld uchelgais i sicrhau nad oes yn rhaid i bobl fyw gydag anurddas cyflogau isel, yr hyn y bydd hynny'n ei olygu ar draws amrywiaeth o wahanol sectorau, ac rwy'n credu y byddwch chi'n gweld dull diwygio gwirioneddol o ran yr hyn sydd wedi digwydd yn llanast ein system fudd-daliadau bresennol ar draws y DU gyfan.

Rwy'n credu, pan fydd y maniffesto yn cael ei gyhoeddi, y bydd gan yr Aelod achos da i feddwl eto am uchelgais yr hyn a allai Llywodraeth Lafur y DU yn y dyfodol ei wneud, mewn partneriaeth â'r Llywodraeth hon, yn ogystal â'r hyn yr ydym ni eisoes yn ei wneud i roi arian ym mhocedi pobl yn uniongyrchol: y ffordd yr ydym ni'n ceisio helpu a chynorthwyo teuluoedd y tu hwnt i hynny, nid yn unig y prydau ysgol am ddim cyffredinol y dylem ni i gyd fod yn falch ohonyn nhw—darparwyd mwy nag 20 miliwn ohonyn nhw yma yng Nghymru—ond y cymorth yr ydym ni'n ei ddarparu, boed yn bresgripsiynau neu'n amrywiaeth eang o feysydd eraill, gan gynnwys gwisg ysgol hefyd. Rydym ni'n gwneud y pethau hyn yn fwriadol i wneud gwahaniaeth ymarferol. Mae angen i'n modd i wneud y gwahaniaeth hwnnw gynyddu, ac mae angen gwahanol bartneriaeth arnom ni gyda Llywodraeth y DU sy'n deall pam mae tlodi plant yn bla, gyda'r ymrwymiad i roi sylw iddo a mynd i'r afael ag ef, fel y gwnaeth y Llywodraeth Lafur ddiwethaf yn wir, gan godi cannoedd ar filoedd o blant allan o dlodi. Rwy'n falch o'r hyn a wnaethom yn y gorffennol. Byddaf yn fwy balch fyth o chwarae rhan i wneud gwahaniaeth i blant sy'n byw mewn tlodi yma heddiw.

Photo of Jane Dodds Jane Dodds Democratiaid Rhyddfrydol 2:06, 11 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Prynhawn da, Prif Weinidog. Mae ambell un ohonom ni wedi codi mater tlodi plant yma yn y Siambr, ac roeddwn i eisiau ei ystyried o wahanol safbwynt efallai, sef cysylltu'r agenda werdd â mynd i'r afael â thlodi plant yma yng Nghymru. Mae Comisiynydd Plant Cymru yn galw, yn ei hadroddiad diweddaraf, y dylem ni fod yn darparu trafnidiaeth gyhoeddus am ddim i bob plentyn dan 18 oed yn rhan o'r cynllun tlodi plant. Mae'r Senedd Ieuenctid yma yng Nghymru wedi cefnogi trafnidiaeth gyhoeddus am ddim hefyd, fel ffordd o hyrwyddo'r defnydd o drafnidiaeth gyhoeddus ledled Cymru gyfan. Ac yn olaf, mae'r Alban wedi dangos y manteision gwirioneddol, gyda'i chynllun bysiau am ddim i blant pump i 21 oed yn cynhyrchu dros 100 miliwn o deithiau yn ei flwyddyn gyntaf. Felly, Prif Weinidog, a fyddech chi'n cytuno bod darparu trafnidiaeth gyhoeddus am ddim yn ffordd o fynd i'r afael â thlodi plant, ac felly a wnewch chi ei wneud? Diolch yn fawr iawn.

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:07, 11 Mehefin 2024

(Cyfieithwyd)

Ceir llawer o syniadau da yr hoffem ni eu mabwysiadu nawr ac yn y dyfodol. Ceir pethau hefyd yr ydym ni eisoes yn eu gwneud heddiw, wrth gwrs. Felly, ceir amrywiaeth o gynlluniau sy'n cynnig teithiau rhatach ac am ddim i blant a phobl ifanc yr ydym ni'n eu hadolygu'n barhaus. Rydym ni wedi rhoi gostyngiad ar docynnau bws i bobl dan 22 oed drwy ein cynllun FyNgherdynTeithio. Mae gennym ni hefyd deithiau am ddim ar wasanaethau rheilffordd i bobl ifanc dan 16 oed o dan nifer o amgylchiadau lle maen nhw yng nghwmni oedolyn sy'n talu am docyn yng Nghymru eisoes. Ond yn fwy na hynny, bydd tocynnau talu wrth fynd digyswllt ar draws ardal metro de Cymru yn cael eu darparu yn ddiweddarach eleni.

Mae gen i ddiddordeb mewn sut y mae gennym ni fwy o foddau ar gael i ni. Hoffwn allu cyflawni mewn amrywiaeth eang o feysydd, ond mae angen yr adnoddau arnaf i wneud hynny, ac rydym ni newydd fynd trwy broses hynod boenus i sicrhau cyllideb sy'n cydbwyso. Rwy'n credu, yn y dyfodol, efallai y byddwn ni'n gallu gwneud rhywbeth tebyg i'r hyn y mae'r Aelod yn ei awgrymu, ond rwyf i angen yr adnoddau nad ydyn nhw gen i ar hyn o bryd. Ac yn y dewis pragmatig, rydym ni wedi gwneud dewisiadau ynghylch sut a ble rydym ni'n targedu ein hadnoddau i wneud y gwahaniaeth mwyaf posibl. Dyna'r gyllideb yr ydym ni wedi ei phasio. Edrychaf ymlaen at orwel gwahanol, gyda mwy o obaith a mwy o fodd i gyflawni ein hamcanion yn y dyfodol, ac edrychaf ymlaen at weld a fydd hynny'n cael ei alluogi gan y pleidleisiau cyhoeddus ar 4 Gorffennaf.