Eithrio'r Brenin

Part of 3. Cwestiynau i’r Cwnsler Cyffredinol – Senedd Cymru am 3:41 pm ar 23 Ebrill 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Delyth Jewell Delyth Jewell Plaid Cymru 3:41, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Rwy'n ei chael hi'n ofidus iawn fod y Brenin, mae'n debyg, yn gallu anwybyddu ein cyfreithiau ni yng Nghymru. A ydym ni'n dweud os yw darn o dir yn perthyn i'r sofran nad oes angen ei reoli mewn ffordd gynaliadwy? Neu a ydym ni'n cyfaddef, yn rhinwedd bod yn frenin, na all ef wneud dim arall ond perchen tir mewn ffordd sy'n gynaliadwy? Neu nid y naill beth na'r llall, a dim ond y ffaith amdani yw bod ein cyfreithiau a'n harferion ni'n dod gyda dyletswydd o deyrngarwch? Ym mis Medi 1267, fe wnaeth Cytundeb Trefaldwyn rhwng Llywelyn ap Gruffudd a Brenin Harri III o Loegr ddarparu y byddai'r tywysog a'i olynwyr ef yn rhwymedig i wrogaeth, teyrngarwch a gwasanaeth i Frenin Lloegr a'i etifeddion. A yw telerau'r cytundeb hwnnw'n ein plagio ni hyd y dydd heddiw? A yw pwerau ein Senedd ni'n dragwyddol ddarostyngedig i'r ffaith mai deiliaid i frenin ydym ni?