Llywodraeth y DU yn Deddfu mewn Meysydd Polisi Datganoledig

3. Cwestiynau i’r Cwnsler Cyffredinol – Senedd Cymru am ar 23 Ebrill 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of James Evans James Evans Ceidwadwyr

4. Beth yw safbwynt Llywodraeth Cymru ar ddefnyddio Llywodraeth y DU i ddeddfu mewn meysydd polisi datganoledig? OQ60941

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:30, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Diolch i chi am y cwestiwn. Dylai deddfwriaeth y gellir ei llunio yng Nghymru gael ei llunio yng Nghymru. Mae'n rhaid i ddeddfwriaeth a lunir gan Senedd y DU neu Lywodraeth y DU fod yn parchu datganoli.

Photo of James Evans James Evans Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

Diolch yn fawr iawn i chi am eich ateb, Cwnsler Cyffredinol. Pan oeddwn i'n eistedd ar y pwyllgor deddfwriaeth, cyfansoddiad a chyfiawnder—rwy'n methu â chofio'r enw; nid wyf i wedi bod arno ers cryn amser erbyn hyn—roeddem ni'n mynd yn bryderus, mewn gwirionedd, ynglŷn â chymaint yr oedd Llywodraeth Cymru yn defnyddio Llywodraeth y DU ar gyfer deddfu mewn meysydd datganoledig. Mae hwnnw'n bryder difrifol iawn oherwydd rwyf i'n awyddus i weld cyfraith Cymru yn cael ei llunio gan y rhai sy'n llunio polisïau Cymru yma yn y Senedd, ac nid gan bobl ar ben arall yr M4 nad ydyn nhw wir yn deall anghenion Cymru. Nid yw hynny'n rhoi cyfle i ni graffu ar y gyfraith honno yn y fan hon a sicrhau ei bod hi'n addas i'r dyfodol i ni yma.

Roedd un pryder gennym ni ynglŷn â'r gallu o fewn Llywodraeth Cymru. Felly, a wnewch chi gadarnhau heddiw, Cwnsler Cyffredinol, a yw'r gallu deddfwriaethol a chyfreithiol priodol gan Lywodraeth Cymru o fewn Llywodraeth Cymru er mwyn sicrhau bod cyfraith yn cael ei llunio yng Nghymru, er mwyn Cymru?

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:31, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Wel, diolch i chi am y cwestiwn, ac mae hwn yn amlwg yn gwestiwn y mae'r Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad wedi ei ofyn i mi sawl gwaith. Felly, mae rhan o'r ateb sydd gennyf i yn aros yr un, sef: mae'r egwyddorion a amlinellais i ar y dechrau, yn fy ymateb cyntaf i'ch cwestiwn, yn parhau. Ond, wrth gwrs, mae yna lawer o ffactorau sy'n dechrau ein tynnu ni i ffwrdd oddi wrth hynny.

Y cyntaf ohonyn nhw, wrth gwrs, yw nad oes unrhyw reolaeth gennym ni dros raglen ddeddfwriaethol Llywodraeth y DU. Mae'r Llywodraeth yn cyflwyno llawer o Filiau; ar un cyfnod, rwy'n credu bod gennym ni 32 o Filiau Llywodraeth y DU a oedd yn cael eu prosesu. Nawr, pan fo'r Biliau hynny'n gorgyffwrdd â meysydd datganoledig, nid oes unrhyw ddewis gennym ni ond cyfranogi yn y broses cydsyniad deddfwriaethol; dyna'r gofyniad i ni yn ein Rheolau Sefydlog. Felly, nid dewisiadau a wnaethom ni mo'r rhain i Lywodraeth y DU fod yn deddfu ar ein rhan. Pan fyddwn ni'n ymgysylltu â'r prosesau cydsyniad deddfwriaethol hynny, mae'r hyn a wnawn ni'n pwysleisio confensiwn Sewel i raddau helaeth iawn. Fe allaf i ddweud wrthych chi fod ymgysylltiad ynglŷn â chonfensiwn Sewel wedi bod yn anodd dros ben, oherwydd yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, fe welwyd cynnydd yn nifer y toriadau arno, fel pryd bynnag y dylid bod yn gofyn caniatâd, o ran unrhyw faes a fyddai'n effeithio ar gyfrifoldebau datganoledig, mae Llywodraeth y DU yn bwrw ymlaen yn rheolaidd erbyn hyn ac yn dweud, "Nage, am ymgynghori yr ydym ni." Nid oes gan ymgynghori unrhyw statws barnwrol na chyfreithiol o gwbl, ac mewn amgylchiadau fel hynny mae toriad.

Pan fyddom ni'n siarad am y Bil Dioddefwyr a Charcharorion yn un enghraifft—ac mae gennym ni femorandwm cydsyniad deddfwriaethol yn dod ar 30 o fis Ebrill—mae honno'n enghraifft nodedig iawn lle mae ymgysylltiad wedi digwydd, mae hynny wedi bod yn gadarnhaol mewn rhai meysydd, er enghraifft, gydag eiriolwyr cyhoeddus a'u gwaith nhw o ran meysydd datganoledig, ac roeddem ni'n rhagweld gwelliannau a fyddai'n gofyn caniatâd. Yn sydyn, fe ddaeth newid nawr i orfodi neu wthio mater ymgynghoriad yn unig drwy San Steffan. Nawr, mae hwnnw'n doriad ar gonfensiwn Sewel. Nid oes unrhyw resymeg i'r peth, ac mae hi'n anodd deall o ble mae'r ymyrraeth sydyn honno wedi dod sydd wedi newid naws a natur y trafodaethau penodol hynny ar amrantiad. Ond mae honno'n mynd yn duedd gyffredin iawn.

A gaf i ddweud bod meysydd eraill, wrth gwrs, lle mae deddfwriaeth Llywodraeth y DU yn codi materion na fyddai'r gallu gennym ni i ddeddfu arnyn nhw heb amharu ar ein rhaglen ddeddfwriaethol ein hunain a chynlluniad honno? Ac, wrth gwrs, rydych chi'n sylweddoli nad unig ystyr cynllunio yw'r adnoddau ar gyfer drafftio a pharatoi deddfwriaeth; mae hynny'n rheoli llif y ddeddfwriaeth a'r amser sydd gan y pwyllgorau i ymdrin â hi mewn gwirionedd hefyd. Gadewch i mi roi un enghraifft i chi, sef y Bil Tybaco a Fêps. Rwy'n credu bod honno'n enghraifft dda o gyfle i ni fod ag ymgysylltiad â Llywodraeth y DU, pryd, mewn gwirionedd, y bu ymgysylltiad â phedair cenedl ynglŷn â hyn, ac rwy'n credu bod nifer o enghreifftiau eraill pryd y digwyddodd hynny hefyd.

Felly, rhywbeth anghyffredin iawn yw i ni fod yn troi at Lywodraeth y DU i ddeddfu ar ein rhan. Pryd y digwyddodd hynny, roedd hynny fel arfer mewn amgylchiadau pan oedd Llywodraeth y DU yn deddfu ar faes, a ninnau wedi nodi nad yw hwnnw'n rhan o'n rhaglen ddeddfwriaethol ni ar hyn o bryd, ond fe fyddai manteision i bobl Cymru pe byddai rhywbeth yn cael ei ymestyn i Gymru. Ond rhywbeth anghyffredin iawn yw hwnnw mewn gwirionedd. Mae'r rhan fwyaf o faterion sy'n mynd y tu hwnt i'n rhaglen ddeddfwriaethol ni, pryd y byddwn ni'n deddfu yn benodol, yn deillio fel arfer o'r ymgysylltiad â Llywodraeth y DU ynglŷn â'i rhaglen ddeddfwriaethol hi. Mae'n rhaid i mi ddweud bod ymgysylltu yn anodd tu hwnt; mae hynny wedi gwella mewn rhai meysydd, ond mae gwendid sylfaenol yn parhau o ran cymhwyso confensiwn Sewel.