Aildroseddwyr Ifanc

3. Cwestiynau i’r Cwnsler Cyffredinol – Senedd Cymru am 3:01 pm ar 23 Ebrill 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Elin Jones Elin Jones Plaid Cymru 3:01, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

A wnewch chi ddad-dawelu microffon Gareth Davies, os gwelwch yn dda?

Photo of Gareth Davies Gareth Davies Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

Diolch, Llywydd.

Photo of Gareth Davies Gareth Davies Ceidwadwyr 23 Ebrill 2024

1. Sut mae'r glasbrint ar gyfer cyfiawnder ieuenctid yng Nghymru yn mynd i'r afael ag amlder cynyddol troseddau a gyflawnwyd gan bob aildroseddwr ifanc? OQ60956

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:01, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Diolch i chi am eich cwestiwn. Mae'r glasbrint ar gyfer cyfiawnder ieuenctid yn nodi ein gweledigaeth ni ar gyfer cyfiawnder ieuenctid yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys lleihau niferoedd plant yn y system cyfiawnder ieuenctid drwy weithgarwch dargyfeirio effeithiol, gan atal aildroseddu a chefnogi plant i fyw bywydau gwerthfawr, heb droseddu.

Daeth y Dirprwy Lywydd (David Rees) i’r Gadair.

Photo of Gareth Davies Gareth Davies Ceidwadwyr 3:01, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Diolch yn fawr iawn i chi, Cwnsler Cyffredinol. Fe hoffwn i eich llongyfarch chi ar achlysur eich ailbenodi i'ch swydd yr wythnos diwethaf, gan fy mod i'n credu mai hwn yw eich sesiwn cwestiynau cyntaf ers eich ailbenodi. Felly, llongyfarchiadau i chi ar ein rhan ni. Fe garwn i chi wneud asesiad ynghylch llwyddiant Glasbrint ar gyfer Cyfiawnder Ieuenctid yng Nghymru, ac a yw'r glasbrint yn mynd i'r afael mewn ffordd ddigonol â chyfradd amlder y troseddau a gyflawnir fesul aildroseddwr.

Mae'r glasbrint yn mynd i'r afael ag atgwympo ieuenctid, sydd wedi bod yn gostwng ledled Cymru a Lloegr dros y degawd diwethaf, ond mae cyfradd amlder y troseddau yn parhau i fod yn fawr iawn. Mae'r data diweddaraf ar gyfer y de yn arddangos cynnydd yn nifer y troseddau a gyflawnir gan bob troseddwr. Mae troseddoldeb ieuenctid yn bryder yng Nghymru, o ystyried ei natur anghymesur. Mae'r grŵp oedran 18-25 oed yng Nghymru yn rhoi cyfrif am oddeutu 12 y cant o gyfanswm y boblogaeth, ond fe wyddom ni fod pobl ifanc 18 i 25 oed yn cyflawni 33 y cant o'r holl droseddau a gofnodir yn y de, fel un enghraifft.

Er bod gwedd dda ar rai ystadegau, mae materion eraill yn mynd i'r cyfeiriad anghywir. Er bod gwaith da yn cael ei wneud i atal pobl ifanc rhag ymgysylltu â throseddoldeb yn y lle cyntaf, mae'r gyfradd amlder yn awgrymu nad oes digon yn cael ei wneud i fynd i'r afael â phobl ifanc sydd eisoes yn y cylch hwnnw o droseddu. Felly, o gofio mai'r Cwnsler Cyffredinol sy'n gyfrifol am gyfiawnder ieuenctid a datblygu polisi prawf, ac o ystyried bod Llywodraeth Cymru yn dymuno gweld troseddau ieuenctid a chyfiawnder yn cael eu datganoli, sut mae Llywodraeth Cymru yn ceisio mynd i'r afael â mater amlder troseddau ymhlith aildroseddwyr ieuenctid yng Nghymru?  

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:03, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

A gaf i ddiolch i chi am gwestiwn treiddgar iawn yn fy marn i, a chwestiwn perthnasol iawn, o ran y gwaith sy'n digwydd ar hyn o bryd, i ystyried materion cyfiawnder ieuenctid a phrawf? Fel gwyddoch chi, ar hyn o bryd, mae'r cyfrifoldeb dros gyfiawnder troseddol, gan gynnwys cyfiawnder ieuenctid, yn fater a gedwir yn ei ôl, ond mae llawer o agweddau arno, yn gwbl briodol, yn wasanaethau sy'n ddatganoledig i Gymru, ac maen nhw'n rhan annatod o'r system cyfiawnder ieuenctid. Mewn gwirionedd, y nhw yw prif ran y system cyfiawnder ieuenctid, yn fy marn i: materion sy'n ymwneud â thai, addysg, gofal iechyd ac ati.

Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig cydnabod hefyd, wrth gwrs, fod y glasbrint ar gyfer cyfiawnder ieuenctid, yr ydym ni'n ei weithredu, yn rhywbeth y cytunwyd arno gyda'n gilydd, mewn cydweithrediad â Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU, plismona yng Nghymru ac, yn wir, y Bwrdd Cyfiawnder Ieuenctid. Un o'r meysydd yr ydym ni'n ymdrin â nhw, yn amlwg, yw argaeledd agregiad data sy'n ddigonol a chyflawn, er mwyn i chi allu llwyr ddeall yr hyn sy'n digwydd mewn gwahanol rannau o Gymru. Mae gennym ni nifer o ymyraethau hefyd. Felly, mae'r grant plant a chymunedau yn cynnwys y gronfa hybu ymgysylltiad cadarnhaol.

Yr hyn sydd wedi digwydd gyda chyfiawnder ieuenctid dros y degawd, ac rwy'n deall y pwynt yr ydych chi'n ei wneud o ran yr arwyddion fod cynnydd wedi bod o ran aildroseddu ac mewn rhai meysydd o droseddu, yw, serch hynny—. Yr amcan yw cadw pobl ifanc allan o'r system cyfiawnder troseddol, a chwilio am fesurau dargyfeiriol cyn gynted â phosibl, sy'n rhywbeth sydd, o edrych dros y degawd, wedi bod yn hynod lwyddiannus. Felly, er enghraifft, er i gynnydd fod o ran rhai troseddau mewn rhai meysydd, rwy'n credu ei bod hi'n werth nodi bod troseddu gan blant wedi lleihau yn sylweddol dros y 10 mlynedd diwethaf. Roedd y dadansoddwyr data cyfiawnder ieuenctid yn darparu'r data—. Nid yw data ar gael bob amser, ond mae'r data sydd gennym ni'n dangos yn eglur i ni, yn ôl y Bwrdd Cyfiawnder Ieuenctid, bod ystadegau a gyhoeddwyd yn 2021 yn dangos bod 613 o bobl ifanc yng Nghymru a oedd wedi derbyn rhybudd neu euogfarn—nawr, dyna 76 y cant yn llai nag oedd yn 2013-14. Felly, mae'r cynnydd sydd wedi bod, a'r llwyddiant yn y maes cyfiawnder ieuenctid, yn bwysig, yn fy marn i, ond nid wyf i'n credu bod unrhyw achos inni fod yn hunanfodlon.

Rwy'n credu mai'r dull gweithredu y gwnaethom ni ei fabwysiadu yw'r dull cywir, sy'n cydnabod effaith profiadau'r blynyddoedd cynnar ar blant, ond sy'n edrych ar y ffordd bwysicaf o gadw pobl ifanc allan o'r system cyfiawnder troseddol yn y dyfodol hefyd, sef trwy'r ymyrraeth gynnar honno. Felly, mae'r ffigurau sydd gennym ni'n llawer llai nag y maen nhw wedi bod yn y gorffennol. Mae'r cynnydd yn niferoedd mynediad i'r system gyfiawnder am y tro cyntaf yn llai nag y bu yn y gorffennol, ond mae cryn dipyn o sylw yn cael ei roi i'r ffordd y byddwn ni nid yn unig yn parhau â hynny, ond sut y byddwn ni'n cael gwelliant mewn gwirionedd.

Yn ddiweddar, bûm yn ymweld â'n cymheiriaid ni yn yr Alban o ran cyfiawnder ieuenctid, ac roedd y gwaith sy'n mynd rhagddo yn gynnar iawn yno i nodi pobl sydd ar y llwybr troseddol hwnnw yn gwneud argraff fawr arnaf i. A thrwy droseddoldeb, nid dim ond pobl ifanc a allai fod yn cyflawni troseddau, mae camfanteisio ar bobl ifanc yn dod â nhw i mewn i'r system droseddol hefyd. Felly, mae'r fframwaith atal, yn fy marn i, yn rhywbeth sy'n dod â'r holl dystiolaeth a'r chydweithio i'r un lle. Dyna'r cyfeiriad yr ydym ni'n awyddus i fynd iddo. Rwy'n credu bod hynny'n wir hefyd—. Dyna pam mae hi mor bwysig, yn fy marn i, fod cyfiawnder ieuenctid yn rhywbeth a ddylid ei ddatganoli, oherwydd mewn gwirionedd mae angen i ni fod â chysondeb fel hyn yn y trefniant o bolisi cyfiawnder ieuenctid a'i ymgysylltiad â 90 y cant o'i swyddogaethau, sy'n swyddogaethau a ddatganolwyd eisoes.

Photo of John Griffiths John Griffiths Llafur 3:07, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Cwnsler Cyffredinol, rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn, wrth edrych ar gyfiawnder ieuenctid, ein bod ni'n cymryd ymagwedd sy'n rhoi'r plentyn yn y canol, ac yn ystyried plentyn yn blentyn yn gyntaf ac yn droseddwr yn ail, ac rwy'n falch iawn o ddweud mai honno yw ymagwedd tîm gwasanaeth cyfiawnder ieuenctid Casnewydd. Maen nhw wedi cael eu canmol gan Brifysgol Warwick am fabwysiadu dull unigryw ac arloesol o ran eu prosiect Levelling the Playing Field, sy'n defnyddio grym chwaraeon i'r dibenion hyn. Felly, tybed, Cwnsler Cyffredinol, a wnewch chi longyfarch tîm gwasanaeth cyfiawnder ieuenctid Casnewydd am yr ymagwedd hon a'r gwaith hwn, ac a fyddech chi'n barod i gwrdd â nhw?

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:08, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Yn gyntaf, fe fyddwn i'n hapus i gwrdd ac, yn wir, rwyf i wedi cwrdd â nifer o dimau'r gwasanaeth ieuenctid ledled Cymru ac, yn wir, fe gwrddais i â rhai o'u cymheiriaid nhw yn yr Alban. A'r hyn y gallaf i ei ddweud yw bod y gwaith y maen nhw'n ei wneud yn drawiadol ac yn aml yn anodd iawn, iawn, ac yn gofyn ymrwymiad mawr iawn. Yr hyn sy'n eglur, yn fy marn i, yw bod dwy agwedd ar hynny. Wrth gwrs, hyd at 18 oed, mae pobl ifanc yn mynd yn oedolion wedyn, ond, wrth gwrs, y dystiolaeth amlwg yw bod yr elfen o 18 i 25 yr un mor bwysig hefyd, gan fod pobl yn dal i ymffurfio, wrth ddechrau bod yn oedolion, ac mae deall y rhyng-gysylltedd rhwng y ddwy elfen yn gwbl hanfodol. Ond rwy'n cymeradwyo—. Fe fyddwn i'n hapus i gwrdd ag unrhyw wasanaeth cyfiawnder ieuenctid i siarad am hyn mewn gwirionedd. Ac, mewn gwirionedd, fe fu yna lawer iawn o waith yn mynd rhagddo, ac ymgysylltu hefyd, gan edrych at baratoi ar gyfer datganoli cyfiawnder ieuenctid yn y dyfodol, mewn gwirionedd.

Photo of Jenny Rathbone Jenny Rathbone Llafur 3:09, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Yn amlwg, mae hyn yn gorwedd yn gyfan gwbl ar ymyl garw cyfiawnder troseddol, gan nad yw cyfiawnder troseddol wedi ei ddatganoli, ond rwy'n falch iawn o glywed eich bod chi'n gweithio mor agos, a'ch bod chi'n parhau i wneud hynny, ynglŷn â'r mater pwysig iawn hwn. Fe hoffwn i gymeradwyo'r glasbrint hwn ar gyfer gostwng yn sylweddol niferoedd y plant sy'n cael eu hanfon i sefydliadau troseddwyr, oherwydd mae hynny'n gwaethygu'r broblem fel arfer, yn rhannol oherwydd eu hoedran ifanc a'u natur argraffadwy, ac fe geir recriwtio i lefelau llawer dyfnach o droseddu.

Mae 12 mis wedi bod ers i'r Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol gyhoeddi ein hadroddiad, '60%—Rhoi llais iddyn nhw' ar yr anawsterau o ran lleferydd, iaith a chyfathrebu a brofir yn y system cyfiawnder ieuenctid, ac ar ôl i'r uwchgynhadledd cyfiawnder ieuenctid a ymgynullwyd ar 24 of fis Ionawr gan y cyn-Weinidog Cyfiawnder Cymdeithasol, pryd canmolwyd Castell-nedd Port Talbot am ragoriaeth ei wasanaeth, nid 60 y cant ydyw, mae'n debycach i 80 y cant, os gellir credu Castell-nedd Port Talbot, oherwydd dyma'r glasbrint ar gyfer y gwasanaethau yr ydym ni'n dymuno bod â nhw ledled Cymru. Yr hyn yr oedd ein hadroddiad yn ei ofyn amdano oedd cynnydd yn nifer y therapyddion lleferydd, iaith a chyfathrebu yn ein gwasanaethau cyfiawnder ieuenctid gan nad yw 80 y cant, pedwar o bob pump, o'r bobl ifanc hyn yn deall yr hyn y mae'r llys yn ei ddweud wrthyn nhw ac mae'n debyg nad oedden nhw erioed wedi deall yr hyn yr oedd eu hathro nhw'n ei ddweud wrthyn nhw yn yr ysgol, chwaith. Felly, mae'n rhaid i hwn fod yn wasanaeth pwysig iawn i sicrhau bod pobl ifanc yn cael gwrandawiad teg a'n bod ni'n rhoi'r gwasanaeth priodol ar waith ar gyfer yr unigolyn arbennig hwnnw.

Photo of Mick Antoniw Mick Antoniw Llafur 3:11, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Rwy'n credu eich bod chi'n gwneud pwynt pwysig iawn. Fe eisteddais i yn y llys ieuenctid yng Nghaerdydd yn ddiweddar a gwrando ar nifer o'r achosion yno, a'r hyn a oedd yn amlwg iawn i mi oedd, rwy'n credu, wrth i bob unigolyn ddod gerbron yno, roeddech chi'n gallu amgyffred cefndir naill ai o dlodi neu o anfantais. Ond roeddech chi'n gweld hefyd, o ran y materion sy'n ymwneud â dealltwriaeth, ymgysylltiad, cyfathrebu, yr oeddech chi'n gweld yn aml iawn fod llawer o bobl wedi cael eu siomi gan y system addysg, yn y bôn, rhai a oedd wedi ymadael â'r system addysg. Felly'r math o ddull o ymyrraeth a chymorth fel sydd gennym ni yw'r cyfeiriad cwbl gywir i fynd iddo. Mae'n rhaid trin pobl ifanc fel pobl ifanc, a'u rhoi nhw'n gyntaf er eu lles nhw hefyd, ac ystyried sut y gellir eu cadw nhw allan o'r system cyfiawnder troseddol drwy'r math priodol o ymyraethau, a chydnabyddiaeth o hynny. Dyna'r hyn a welais i hefyd pan oeddwn i yn yr Alban, ac rwy'n siŵr fod yr un peth yn union yn digwydd mewn rhannau o Loegr hefyd. Mae newid aruthrol fawr wedi bod, rwy'n credu, yn ein hystyriaeth o bobl ifanc, yn sicr o'r amser pan oeddwn i yn fy arddegau, o gymharu â sut mae'r system yn gweithio erbyn hyn, ac yn enwedig o ran sut mae hi wedi newid, yn sicr yng Nghymru, dros y degawd diwethaf gyda'r symudiad i'r cyfeiriad arbennig hwnnw.