Deintyddiaeth y GIG yn Arfon

1. Cwestiynau i'r Prif Weinidog – Senedd Cymru am ar 23 Ebrill 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Siân Gwenllian Siân Gwenllian Plaid Cymru

4. A wnaiff y Prif Weinidog wneud datganiad am argaeledd deintyddiaeth y GIG yn Arfon? OQ60946

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:06, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Gwnaf. Mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i gynyddu mynediad i gleifion newydd yn rhan o ddiwygio deintyddol ac, ers mis Ebrill 2022, mae dros 320,000 o gleifion newydd wedi cael mynediad at ddeintydd GIG ledled Cymru, gan gynnwys bron i 62,000 o gleifion newydd yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.

Photo of Siân Gwenllian Siân Gwenllian Plaid Cymru

Does yna ddim un practis deintyddol yn Arfon yn derbyn cleifion NHS newydd ar hyn o bryd, ac mae'n ymddangos eu bod nhw hefyd wedi gorfod cau eu rhestrau aros. Mae llawer o fy etholwyr i, felly, yn methu cael mynediad at y gwasanaeth deintyddol cyhoeddus, sydd yn sefyllfa gwbl annerbyniol. Fe agorwyd academi ddeintyddol Bangor ddiwedd 2022, efo addewid beiddgar gan y bwrdd iechyd lleol mai dyma gam cyntaf mynd i'r afael â phrinder parhaus o ddeintyddion yr NHS ar draws y gogledd. Mae'r academi wedi cael ei hyrwyddo sawl tro gan Weinidogion yn yr un termau. Dwi ar ddeall bod yr academi honno wedi cau ei llyfrau i gleifion NHS. Dydyn nhw ddim yn derbyn cleifion NHS i'w gweld, na chwaith yn eu derbyn ar restrau aros. Ond maen nhw yn croesawu cleifion preifat. Wnewch chi ymyrryd ar fyrder i sicrhau bod cynllun academi ddeintyddol Bangor yn cael ei wireddu, a hynny yn llawn?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:07, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Fy nealltwriaeth i yw bod y llawr gwaelod yn gwbl weithredol bellach, ac y gwelwyd ychydig dros 3,000 o gleifion ers iddi agor ym mis Medi 2002. Y bwriad o hyd yw y bydd ail lawr yr academi ddeintyddol newydd yn weithredol ar gyfer gwasanaeth deintyddol cymunedol, a bydd hwnnw eto yn cymryd cleifion GIG, yn amlwg. Nid wyf i'n ymwybodol o fanylion unigol y cynllun ar gyfer pryd y dylai hwnnw fod yn weithredol. Rydym ni'n deall bod oedi wedi bod. Byddaf yn cysylltu ag Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd i sicrhau bod briff ffeithiol am y sefyllfa bresennol, ond hefyd, o bwynt yr Aelod, rwy'n credu ei bod hi'n gwbl deg a rhesymol iddi ddisgwyl diweddariad ar yr hyn y gellir ei ddisgwyl yn y dyfodol ar gyfer darparu deintyddiaeth GIG a'r capasiti yr ydym ni'n cydnabod sydd ei angen, a dyna pam rydym ni wedi ymgysylltu mewn gwirionedd i geisio creu'r academi ddeintyddol ym Mangor yn y lle cyntaf. Rwy'n fwy na pharod i wneud yn siŵr bod yr Aelod yn cael sesiwn friffio a diweddariad priodol ar y dyfodol.

Photo of Sam Rowlands Sam Rowlands Ceidwadwyr 2:08, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Mae Siân Gwenllian yn gwbl gywir i godi hyn, oherwydd yn anffodus nid oes gan lawer gormod o bobl yn Arfon ac ar draws y gogledd fynediad at ddeintydd GIG, mater y mae Aelodau yn y Siambr wedi bod yn ei godi ers amser maith, mater a godais i'n bersonol gyda'r Gweinidog iechyd dros 12 mis yn ôl, a dywedwyd wrthym ni bryd hynny bod hyn yn cael ei ddatrys. Ac rydym ni wedi clywed fis diwethaf gan gadeirydd pwyllgor practisau deintyddol cyffredinol Cymru, ac rwy'n dyfynnu, y gallai mwy o bobl gael eu gorfodi i dynnu eu dannedd eu hunain allan oherwydd diffyg mynediad priodol. Felly, yn amlwg, ceir rhywbeth sydd ddim yn gweithio, Prif Weinidog. Felly, beth ydych chi'n ei ddweud heddiw wrth bobl yn Arfon a ledled Cymru sy'n wynebu'r penderfyniad o hunan-ddeintyddiaeth?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 2:09, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Rydym ni wedi ymrwymo i ddiwygio nid yn unig contract deintyddol y GIG, ond y rheswm pam mae diwygio contractau yn bwysig yw oherwydd y bydd yn datgloi capasiti newydd ar gyfer deintyddiaeth y GIG. Dyna pam rydym ni'n buddsoddi yn y broses anodd honno. Ond mae'n darparu mwy o gapasiti o fewn ein GIG mewn gwirionedd. Ac o fewn hynny, mae angen i ni wneud yn siŵr ein bod ni'n cael y sgwrs gyda'r proffesiwn a chyda'r cyhoedd ynghylch lle'r ydym ni'n deall bod bylchau o hyd, a, lle mae pobl yn dychwelyd eu contractau GIG, i wneud yn siŵr bod darpariaeth GIG sy'n dal i fod ar gael. Dyma un o'r prif flaenoriaethau ar gyfer Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd. Mae wedi gwneud hynny yn eglur yn rhagweithiol, bod ganddi ddiddordeb yn nyfodol diwygio a mynediad at ddeintyddiaeth GIG. Bydd yn parhau i fod yn wir y byddwn ni'n chwilio am gyfleoedd i fuddsoddi ac i wneud yn siŵr ein bod ni'n gwneud y math o ddarpariaeth GIG y mae cymunedau yn ei disgwyl yn briodol.

Photo of Carolyn Thomas Carolyn Thomas Llafur 2:10, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Prif Weinidog, rydym ni wedi clywed llawer am broblemau wrth gael mynediad at ddeintyddiaeth, yn enwedig yn y gogledd, gan gyrff proffesiynol a hefyd etholwyr, yn dilyn y pandemig. Rwy'n deall bod rhai prosiectau treialu addawol i ddod â deintyddiaeth symudol i ysgolion yn y gogledd, sy'n bwysig iawn i'n plant. A fydd hyn ar gael yn ehangach?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur

(Cyfieithwyd)

Bydd. Rwy'n falch bod Carolyn Thomas wedi cyfeirio at gam cychwynnol y cynllun treialu. Ceir cyfleuster deintyddol symudol therapydd deintyddol sydd wedi'i gyd-leoli yn Ysgol y Moelwyn ym Mlaenau Ffestiniog ar hyn o bryd, ac maen nhw'n cynnal asesiadau ar gyfer disgyblion 11 a 12 oed. Mae'r rhain yn glinigol effeithiol ac yn seiliedig ar dystiolaeth. Dyna un o'r pethau yr ydym ni'n bwriadu eu hymgorffori yn y contract i wneud yn siŵr bod sail dystiolaeth eglur ynghylch sut mae gweithgarwch deintyddol yn cael ei redeg a'i gyflawni. Mae cam cyntaf y rhaglen honno yn cael ei werthuso ac mae'r canlyniadau cychwynnol yn edrych yn gadarnhaol, felly ceir cynllun i wneud yn siŵr y gall yr uned symudol symud ymlaen i fwy o ddarpariaeth mewn ysgolion, a dylai'r ysgol nesaf fod yn ardal y Bala, a nodwyd tair ysgol arall ar draws y gogledd. Rwy'n siŵr y byddai Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd yn fwy na pharod i wneud yn siŵr bod yr Aelod yn cael yr wybodaeth ddiweddaraf am eu cynnydd.