Cwestiynau Heb Rybudd gan Arweinwyr y Pleidiau

1. Cwestiynau i'r Prif Weinidog – Senedd Cymru am 1:43 pm ar 23 Ebrill 2024.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Elin Jones Elin Jones Plaid Cymru 1:43, 23 Ebrill 2024

Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau. Arweinydd y Ceidwadwyr, Andrew R.T. Davies.    

Photo of Andrew RT Davies Andrew RT Davies Ceidwadwyr

(Cyfieithwyd)

Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, pam mae crebwyll Gweinidog yr economi o ran derbyn rhoddion gwleidyddol yn fwy egwyddorol nag un chi?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur

(Cyfieithwyd)

Nid wyf i'n credu bod gwahaniaeth o ran egwyddor o gwbl. Rwyf i wedi bod yn eglur, fel, yn wir, y mae'r ddwy ymgyrch arweinyddiaeth o'r gorffennol diweddar, y bydd yr holl roddion yn cael eu datgan yn unol â'r holl ofynion. Maen nhw wedi cael eu cofrestru a'u cofnodi, maen nhw ar gael, a byddwn yn ymdrin nid yn unig â'r rheolau ar gyfer yr ornest, y gofynion cyfreithiol, ond byddwn yn parhau i fod yn agored am yr hyn sydd wedi digwydd a'r dyfodol. Mae fy mhlaid fy hun yn cynnal adolygiad yn dilyn ein cystadleuaeth arweinyddiaeth ddiweddar. Roedd yn gyfarfod cytûn a chadarnhaol iawn o weithrediaeth Cymru Llafur Cymru, bydd yr Aelod yn falch iawn o wybod, ac mae gennym ni gytundeb ar ffordd ymlaen i edrych ar ohebiaeth ag aelodau, cyllid ymgyrchoedd, enwebiadau ac, yn wir, hyd yr ornest. Ac rwy'n edrych ymlaen at y grŵp gwrthrychol hwnnw o bobl yn dod yn ôl gyda'u hadroddiad.

Photo of Andrew RT Davies Andrew RT Davies Ceidwadwyr 1:44, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Yn amlwg, ymchwiliad mewnol yw hwnnw, Prif Weinidog. Rwy'n credu y byddai'r rhan fwyaf o bobl sy'n edrych yn wrthrychol ar hyn yn cytuno â honiad Gweinidog yr economi ar The Politics Show na fyddai wedi cymryd rhodd gan gwmni sydd ag euogfarnau troseddol niferus yn ei erbyn am droseddau amgylcheddol. Cyhoeddwyd y newyddion dros y penwythnos am gwmni sy'n derbyn benthyciad o £400,000 gan sefydliad sydd ar hyd braich o Lywodraeth Cymru mai chi oedd y Gweinidog a oedd yn gyfrifol amdano, ac sydd â nifer o geisiadau cynllunio, parc solar yn arbennig, gerbron Arolygiaeth Gynllunio Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd. Rwy'n credu y byddai unigolyn rhesymol, sef yr hyn y mae'r cod y gweinidogion yn sôn amdano, yn dweud bod gwrthdaro buddiannau posibl yno o ran chi eich hun a'r sawl a wnaeth y rhodd hon. A fyddech chi'n cytuno â mi y byddai unigolyn rhesymol yn dod i'r un casgliadau â Gweinidog yr economi? Pe bai ef wedi cael cynnig y rhodd honno, byddai wedi ei gwrthod.

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 1:45, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Rwy'n credu y byddai gan unigolyn rhesymol ddiddordeb yn y ffeithiau. Gadewch i mi fynd drwy'r ffeithiau am y mater yr ydych chi wedi ei godi am gefnogaeth Banc Datblygu Cymru. Mae'r banc datblygu wedi rhoi'r datganiad ffeithiol canlynol: yn 2023 cytunodd ar fenthyciad i Neal Soil Suppliers o £400,000 a ariannodd brynu parc solar yn etholaeth Bro Morgannwg; mae'r pryniant hwnnw wedi digwydd ac maen nhw ar y trywydd iawn i ad-dalu'r benthyciad hwnnw gyda llog yn y tymor pum mlynedd y cytunwyd arno.

Mae'r banc datblygu yn gwneud benthyciadau masnachol a buddsoddiadau ecwiti mewn busnesau bach a chanolig yng Nghymru. Y banc datblygu sy'n gwneud y penderfyniadau benthyca a buddsoddi hynny, ac maen nhw'n gwbl annibynnol ar Weinidogion Llywodraeth Cymru. Nid wyf i'n credu y byddai unigolyn rhesymol sy'n deall ffeithiau'r mater yn dod i'r casgliad wedyn bod gwrthdaro yn bodoli.

Yn wir, wrth gwrs, yng nghod y gweinidogion, ceir y gofyniad i wahanu buddiannau gweinidogol ac etholaethol. Cyfeiriodd yr Aelod at gais a allai ddod gerbron Gweinidogion Cymru. Gan ei fod yn fy etholaeth i, ni allaf ac ni fydd gennyf unrhyw ran i'w chwarae yn y penderfyniad hwnnw, pwynt sydd wedi cael ei wneud yn eglur iawn gan yr Ysgrifennydd Cabinet dros dai, llywodraeth leol a chynllunio. Rwy'n credu y byddai gan unigolyn rhesymol ddiddordeb yn y ffeithiau.

Dylwn hefyd ei gwneud yn eglur fy mod i'n credu bod Banc Datblygu Cymru yn un o lwyddiannau Cymru. Mae ganddo 11 cronfa weithredol ar gyfer busnes gwerth £1.2 biliwn, sy'n cefnogi mwy na 2,700 o fusnesau ledled y wlad. O ran ei fenthyciadau masnachol a'i fuddsoddiadau ecwiti, nid yw Gweinidogion wedi gwneud penderfyniad yn unrhyw un o'r mwy na 2,700 o ddewisiadau buddsoddi hynny.

Photo of Andrew RT Davies Andrew RT Davies Ceidwadwyr 1:47, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Mae hyn yn cael effaith ddeifiol wirioneddol ar y Llywodraeth, fel y mae tawelwch eich meinciau eich hun yn ei ddangos yma gerbron pawb heddiw. Ni all fod unrhyw gwestiwn y byddai'r unigolyn rhesymol hwnnw yr ydych chi a minnau'n cyfeirio ato yn dod i'r casgliad y daeth Ysgrifennydd yr economi iddo, na ddylid fod wedi derbyn y rhodd hon.

Dywedais wrthych chi, Prif Weinidog, mewn llythyr mai'r ffordd i fynd i'r afael â hyn fyddai yn y ffordd y gwnaeth eich rhagflaenydd yn 2017 pan oedd materion a oedd yn tynnu sylw oddi wrth waith pwysig y Llywodraeth—sef penodi cynghorydd annibynnol ar god y gweinidogion i edrych ar hyn a rhoi sylw gwirioneddol i'r pryderon hyn sydd gan bobl. Yn anffodus, y bore yma, rydych chi wedi anfon llythyr ataf i yn dweud na fyddwch yn ymgymryd â'r cynnig cwbl resymol hwnnw o gael cynghorydd annibynnol i edrych ar yr awgrymiadau a wnaed ynghylch y rhodd hon.

Byddai'n well gen i fod yma yn eich holi chi heddiw am yr argyfwng yn y gwasanaethau canser ledled Cymru a amlygwyd gan gyfarwyddwr Macmillan Cymru yn ei sylwadau dros y penwythnos. Byddwn yn eich annog eto, Prif Weinidog, o ystyried difrifoldeb rhai o'r honiadau a wnaed, ac yn enwedig natur ddeifiol yr honiadau hynny, i ystyried penodi cynghorydd annibynnol i fynd i'r afael â'r pryderon hyn a rhoi'r hyn yr wyf i'n ei obeithio sy'n eich clirio'n llwyr—rwyf i wir yn gobeithio hynny—fel y gallwch chi fel Prif Weinidog, ynghyd â gweddill y Llywodraeth, fwrw ymlaen â'r gwaith pwysig hwnnw o gyflawni'r gwaith pwysig hwnnw o leihau amseroedd aros iechyd, cael ein heconomi i symud a gwella cyrhaeddiad addysgol ledled Cymru. Dyna'r agenda y dylai'r Llywodraeth fod yn mynd i'r afael â hi, nid wythnos ar ôl wythnos yn gweld y gwahanol ddarnau hyn o wybodaeth yn ymddangos ynghylch y rhoddion a wnaed i'ch ymgyrch arweinyddiaeth, y dywedodd Ysgrifennydd yr economi na fyddai wedi eu derbyn.

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 1:49, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Gadewch i ni ddychwelyd eto at y ffeithiau. Mae'r rhoddion wedi cael eu datgan ar gyfer y ddwy ymgyrch arweinyddiaeth. O ran cymorth a ddarparwyd gan Fanc Datblygu Cymru, fe wnaeth ddewis buddsoddi gyda benthyciad masnachol dros flwyddyn yn ôl, ac mae hwnnw wedi mynd at brynu ased unigol, ac mae ad-daliadau'n cael eu gwneud yn unol â thelerau'r benthyciad hwnnw. Mae'r holl fuddsoddiadau benthyciad ac ecwiti hynny i fusnesau yng Nghymru yn cael eu gwneud yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru gan Fanc Datblygu Cymru. Dyna'r ffeithiau. Does dim rheswm i gynnal ymchwiliad pan fo'r ffeithiau mor eglur a diamwys. A dywedaf eto, mae Banc Datblygu Cymru yn un o lwyddiannau Cymru. Mae mwy na 2,700 o fusnesau'n cael eu cefnogi gan ei weithgarwch. Mae'n gwneud y dewisiadau hynny yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru. A bydd yr holl faterion hynny yn effeithio ar etholaethau a rhanbarthau ledled Cymru sy'n cael eu cynrychioli gan wahanol Aelodau yn y Siambr hon. Rwy'n eglur iawn am y ffaith mai dyna'r ffeithiau.

Nid oes unrhyw reswm i gynnal ymchwiliad annibynnol unigol dim ond ar sail datganiad i'r wasg gan yr wrthblaid. Rwy'n cytuno ag arweinydd yr wrthblaid, fodd bynnag, bod y busnes pwysig iawn ar gyfer dyfodol ein gwlad yn mynd yn ôl i'r blaenoriaethau a amlinellais yr wythnos diwethaf—y blaenoriaethau sy'n wynebu teuluoedd ym mhob etholaeth, pobl sy'n poeni a ydyn nhw'n mynd i allu talu eu biliau ar ddiwedd y mis, pobl sydd wedi gweld cynnydd parhaol yn eu taliadau morgais, diolch, wrth gwrs, i'r hyn sydd wedi digwydd dros y blynyddoedd diwethaf. Mae'r Llywodraeth hon yn canolbwyntio ar realiti'r argyfwng costau byw, y baich treth cynyddol i bobl sy'n gweithio, y realiti bod gennym ni fwy i'w wneud ar amrywiaeth o faterion. Dyna pam rwyf i mor falch bod y trafodaethau wedi dechrau ddoe gyda Chymdeithas Feddygol Prydain i helpu i ddatrys gweithredu diwydiannol. Byddwn yn parhau i ganolbwyntio ar yr heriau sy'n wynebu Cymru. Dyna farn yr holl Weinidogion yn y Llywodraeth hon. Dyna fydd Llafur Cymru yn bwrw ymlaen ag ef yn ein pwrpas—cyflawni dros Gymru.

Photo of Elin Jones Elin Jones Plaid Cymru 1:51, 23 Ebrill 2024

Arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth. 

Photo of Rhun ap Iorwerth Rhun ap Iorwerth Plaid Cymru

(Cyfieithwyd)

Diolch, Llywydd. Mae dros fis bellach ers i'r Prif Weinidog ddechrau ei swydd. Hon yw ei ail sesiwn graffu. Nid yw'r cwestiynau hyn yn diflannu, ydyn nhw? Rydym ni wedi cael gwir faint y taliadau i'w ymgyrch arweinyddiaeth—£200,000. Rydym ni wedi cael ffynhonnell yr arian hwnnw—llygrydd a gafwyd yn euog. Yna rydym ni'n gwybod bod y cwmni hwnnw mewn dyled i Lywodraeth y Prif Weinidog ei hun. Dylai pawb yn y Siambr hon fod eisiau amddiffyn democratiaeth Cymru rhag y niwed y gall y mathau hynny o weithredoedd ei achosi. Nawr, gyda hyd yn oed ASau Llafur yn codi llais, ac aelod o'i Lywodraeth ei hun, ei wrthwynebydd yn yr ornest arweinyddiaeth, rydym ni'n gwybod bod y rhan fwyaf o Aelodau'r Senedd yma yn credu ei fod wedi dangos crebwyll gwael.

Ond fel y gallwn ni ddeall, pan gynigiwyd yr arian, a wnaeth y Prif Weinidog ofyn gan bwy yr oedd wedi dod, a ddywedwyd wrtho am orffennol troseddol y rhoddwr a dweud, 'O, does dim ots, fe gymeraf i'r arian beth bynnag', ac os felly, mae hynny'n codi cwestiynau sylfaenol o ran crebwyll, neu ai'r gwir, er gwaethaf maint y rhodd hon, oedd na wnaeth feddwl gofyn am ddiwydrwydd dyladwy priodol? Byddai hynny, eto, yn grebwyll gwael iawn. Pa un oedd hi?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 1:52, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Cyflawnwyd yr holl ddiwydrwydd dyladwy ynghylch a oedd hwn yn rhoddwr a ganiatawyd y gellid derbyn arian ganddo, a chafodd ei ddatgan yn briodol ac mae ar y cofnod nawr. Mae'n werth nodi, a dweud y gwir, y bydd prosesau ar waith i unrhyw un o'r rhoddwyr i'r naill neu'r llall o'r ymgyrchoedd arweinyddol i wneud yn siŵr na all yr unigolion hynny wneud dewisiadau am y busnesau hynny sydd wedi rhoi, ac mae hynny i wneud yn siŵr y cydymffurfir yn briodol â chod y gweinidogion ac nad oes gennym ni achosion o wrthdaro buddiannau. 

Rwy'n eglur iawn—a gwnaeth yr Aelod y pwynt, eto, a wnaed gan arweinydd y Ceidwadwyr—am y realiti bod Banc Datblygu Cymru wedi darparu cymorth benthyciad, cymorth benthyciad a ddarparwyd heb unrhyw gyfeiriad at Weinidogion Llywodraeth Cymru, dim cyfranogiad yn y broses, gyda'u hasesiad unigol eu hunain o ba un a ddylid darparu'r benthyciad hwnnw, ac fe'i defnyddiwyd at y diben y cafodd ei roi—prynu fferm solar—ac mae ar y trywydd iawn i gael ei ad-dalu o fewn y tymor. Rwy'n gyfforddus iawn y gallai ac y dylai Banc Datblygu Cymru redeg ei fusnes ei hun heb ymyrraeth weinidogol mewn dewisiadau benthyciadau a buddsoddi unigol. Byddai hynny ynddo'i hun yn broblem wirioneddol, ac yn un na fyddaf yn ei chyflawni.

Photo of Rhun ap Iorwerth Rhun ap Iorwerth Plaid Cymru 1:54, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Nid yw'r ffaith eich chi bod wedi cofrestru rhodd gan lygrydd a gafwyd yn euog yn golygu ei fod yn grebwyll da eich bod wedi derbyn y rhodd honno. Rydym ni wedi cysylltu San Steffan â llygredd gwleidyddol ers amser maith; nid dyna'r ydym ni ei eisiau yma yng Nghymru. Yn ei araith dderbyn, dywedodd y Prif Weinidog newydd ei fod eisiau arwain gwlad sy'n llawn gobaith, uchelgais ac undod. Ni all hyd yn oed uno ei blaid ei hun ar ba un a oedd yn iawn ai peidio, ac nid wyf i'n synnu bod anniddigrwydd amlwg ar ei feinciau ei hun, blaen a chefn. 

Nawr, mae'r datgeliad bod Dauson mewn dyled i Fanc Datblygu Cymru wedi codi pryderon hyd yn oed yn fwy gan ei fod yn mynd at wraidd gweithrediadau'r Llywodraeth, ac ni ddylai'r Prif Weinidog fod yma yn gwyro hyn at Fanc Datblygu Cymru. Nid ydym ni'n cwestiynu uniondeb Banc Datblygu Cymru, rydym ni'n cwestiynu ei uniondeb ef. Mae cod y gweinidogion yn eglur:

'Rhaid i'r Gweinidogion sicrhau nad oes unrhyw wrthdaro, nac unrhyw argraff bod gwrthdaro, rhwng eu dyletswyddau cyhoeddus a'u buddiannau preifat'.

Buddiant preifat, yn yr achos hwn, fyddai gornest arweinyddiaeth i'r Blaid Lafur.

'Ni ddylai'r Gweinidogion dderbyn unrhyw rodd neu letygarwch a allai godi amheuon am ddoethineb eu barn neu a allai eu rhoi o dan rwymedigaeth amhriodol neu a allai, yn rhesymol, roi’r argraff honno'.

Nawr, rwy'n credu y cyrhaeddwyd y trothwy hwnnw, a dyna pam yr ysgrifennais at yr Ysgrifennydd Parhaol, yn gofyn am ymchwiliad annibynnol llawn ac i'r canfyddiadau gael eu cyhoeddi. Nawr, o ystyried, rwy'n credu, mai prin fyddai'r hyder y byddai gan y cyhoedd yn y Prif Weinidog ei hun yn gweithredu fel barnwr a rheithgor yn ei achos ei hun, a fyddai'n cytuno ar yr angen i ymchwiliad fod yn annibynnol?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 1:55, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Wel, gadewch i ni ddychwelyd at y ffeithiau: pan ddaw at y dewis a wnaed gan Fanc Datblygu Cymru—ac rydych chi'n cwestiynu'r dewis—mae'r dewis yn cael ei wneud yn annibynnol gan y—[Torri ar draws.] Mae'r dewis yn cael ei wneud yn annibynnol gan y banc datblygu. Mae'n penderfynu yn annibynnol a ddylid buddsoddi ai peidio, ac mae hynny'n hollol ar wahân i unrhyw ddewis a wneir gan Weinidog Llywodraeth Cymru. Os nad oes gan Weinidog Llywodraeth Cymru unrhyw ymgysylltiad na chyfranogiad yn y dewis, mae'n anodd gweld sut mae gwrthdaro. Ac yn fwy na hynny, wrth gwrs, busnes yn fy etholaeth i yw hwn, ac mae cod y gweinidogion yn gwbl eglur na allaf i wneud dewisiadau ynghylch busnesau yn fy etholaeth. Felly mae'n anodd gweld lle mae rheswm neu dystiolaeth i gefnogi ymchwiliad annibynnol. Ac, mewn gwirionedd, fel yr ydym ni wedi ei drafod yr wythnos diwethaf, mae'n nodwedd reolaidd bod yn rhaid i Weinidogion wahanu eu buddiannau etholaethol eu hunain. Mae'n digwydd, er enghraifft, pan fydd cyflwyniadau yn cael ei gwneud ynghylch Celsa Steel UK, sydd wedi'i leoli yn fy etholaeth i—ni allaf ac nid wyf i'n gwneud dewisiadau amdanyn nhw. Mae'n union yr un fath o ran busnesau eraill os oes mater lle mae angen i Weinidog Cymru wneud dewis.

A phan ddaw at y dyfodol, rwyf i wedi bod yn gwbl eglur ynghylch y gefnogaeth i drefn llywodraethu amgylcheddol newydd, gan gynyddu safonau ar gyfer yr hyn yr ydym ni'n ei ddisgwyl gan fusnesau a'u hôl troed amgylcheddol. Mae hynny'n dal i fod yn ymrwymiad gan y Llywodraeth hon; edrychaf ymlaen at weld hynny'n dod i mewn i ddeddfwriaeth yn ystod y tymor hwn.

A phan ddaw at undod, mae pwyllgor gweithredol Cymru Llafur Cymru wedi bod yn unedig iawn—cynhaliwyd cyfarfod cadarnhaol iawn ddydd Sadwrn. Ceir undod ynghylch y broses yr ydym ni'n ymgymryd â hi, gan symud ymlaen, ac, yn wir, y pwyslais ar y blaenoriaethau a amlinellais yr wythnos diwethaf: y teuluoedd sydd â diddordeb mewn p'un a allan nhw dalu eu biliau ar ddiwedd y mis, a'r busnesau sy'n poeni a ydyn nhw'n mynd i gael y math o ddyfodol a sefydlogrwydd yn y Llywodraeth y maen nhw eisiau ei gweld ar lefel Cymru a'r DU. Mae'r her dros ffrâm wahanol o fuddsoddiad yn ein gwasanaethau cyhoeddus a'n cefnogaeth i'r economi. Dyna'r blaenoriaethau y bydd y Llywodraeth hon yn parhau i ganolbwyntio arnyn nhw, a bydd pob Aelod o'n Llywodraeth yn parhau i wneud hynny.

Photo of Rhun ap Iorwerth Rhun ap Iorwerth Plaid Cymru 1:57, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Efallai mai oherwydd bod pobl yn ei chael hi'n anodd yn ariannol na allan nhw ddeall pam mae'r Prif Weinidog hwn mor wamal ynghylch rhodd o £200,000. Ac ar gyfer y cofnod, nid wyf i'n cwestiynu penderfyniad a wnaed gan Fanc Datblygu Cymru; y dewis yr ydym ni'n sôn amdano yma oedd dewis y Prif Weinidog i dderbyn neu beidio â derbyn yr arian hwnnw.

Nawr, mae'r Prif Weinidog bellach wedi comisiynu un o'i ragflaenwyr, Carwyn Jones, i gynnal adolygiad o'r rheolau yn ymwneud â rhoddion yn ei chystadlaethau arweinyddiaeth. Er mwyn tryloywder, mae'n destun gofid bod y Prif Weinidog wedi dewis rhywun y tu mewn i'r blaid yn hytrach na rhywun nad yw'n gysylltiedig â Llafur i gynnal yr adolygiad hwnnw, ond o leiaf mae gobaith na fydd Carwyn Jones yn ymatal, ar ôl galw'r rhoddion yn 'anffodus' yn flaenorol a honni bod gan y Prif Weinidog wersi i'w dysgu.

Nawr, dywedodd y Prif Weinidog olaf wrthyf yn y Siambr hon nad oedd cystadleuaeth arweinyddiaeth Llafur yn ddim o'm busnes i. Rwy'n credu bod hyn oll yn dangos ei fod yn fusnes i bob un ohonom ni. Y Blaid Lafur yn y pen draw a ddewisodd y Prif Weinidog hwn, felly yn y cyd-destun hwnnw, a wnaiff ef ymrwymo i gyhoeddi canfyddiadau'r adolygiad hwnnw?

Photo of Vaughan Gething Vaughan Gething Llafur 1:58, 23 Ebrill 2024

(Cyfieithwyd)

Ceir dau beth. Y cyntaf yw fy mod i'n falch fod yr Aelod wedi ei gwneud yn eglur nawr nad yw'n herio penderfyniad Banc Datblygu Cymru. Mae hynny'n derbyn gwrthrychedd y penderfyniad hwnnw a diffyg unrhyw fath o ddylanwad Gweinidogion Cymru. Os nad ydych chi'n derbyn hynny, ni allwch ddweud nad ydych chi'n herio'r penderfyniad a'r ffeithiau ynghylch sut y mae'n gwneud dewisiadau buddsoddi yn annibynnol. Ac os, mewn gwirionedd, y gwnaethoch chi gydnabod nad oes her o ran ei ddewis, mae'n anodd gweld sut mae rheswm dros ymchwilio i hynny. Beth sydd i'w ymchwilio os ydych chi'n derbyn nad oes her i'r penderfyniad? Os nad ydych chi'n hoffi'r ffordd y darperir rhoddion o fewn y gystadleuaeth, wel mae hwnnw'n fater gwahanol, ac nid yw hynny'n ddim i'w wneud â dewis Banc Datblygu Cymru.

Pan edrychwch chi ar yr hyn y gallwn ni ei wneud, rwy'n credu ei bod hi'n bwysig bod fy mhlaid yn ymgymryd â phroses ar ôl yr ornest arweinyddiaeth, i ddysgu gwersi ac i symud ymlaen. Bydd yn benderfyniad i weithrediaeth Cymru, pan fydd yn derbyn yr adroddiad, ynglŷn â'r hyn y mae'n ei gyhoeddi. Nid oes gen i unrhyw amheuaeth o gwbl y bydd yn y parth cyhoeddus. Yn y cyfamser, a hyd yn oed ar ôl hynny, edrychaf ymlaen at yr heriau a'r cyfleoedd y mae eleni yn eu cyflwyno: yr heriau yr ydym ni'n eu hwynebu gyda Llywodraeth bresennol y DU nad yw'n ffrind i Gymru; y cyfle i ddadlau dros ddyfodol cwbl wahanol, cyfleoedd y byddwch chi'n eu clywed yn cael eu cyflwyno eto heddiw—yr wythnos diwethaf gan Huw Irranca-Davies yn ei friff newydd; heddiw, byddwch chi'n clywed gan yr Ysgrifennydd Cabinet dros Ogledd Cymru a Thrafnidiaeth, ac yn wir yr Ysgrifennydd dros yr economi ac ynni, yn nodi'r hyn yr ydym ni'n bwriadu ei wneud yn ystod gweddill eleni, a'r cyfleoedd ar gyfer y dyfodol i greu'r Gymru well y mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i'w sicrhau.