5. Datganiad gan y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd: Terfyn cyflymder diofyn 20 mya ar ffyrdd cyfyngedig

Part of the debate – Senedd Cymru am 4:25 pm ar 12 Medi 2023.

Danfonwch hysbysiad imi am ddadleuon fel hyn

Photo of Natasha Asghar Natasha Asghar Ceidwadwyr 4:25, 12 Medi 2023

(Cyfieithwyd)

Diolch, Dirprwy Weinidog, am eich datganiad y prynhawn yma ar eich hoff brosiect 20 mya amhoblogaidd iawn. Nid yw'n gyfrinach yma, ac rwyf wedi bod yn dweud ers y diwrnod cyntaf, nad oes gennyf i, ochr yn ochr â fy nghyd-Aelodau, y Ceidwadwyr Cymreig, broblem ynghylch 20 mya y tu allan i ysgolion, addoldai, strydoedd mawr—lleoedd lle mae ei angen. Ond rwy'n ofni nad yw fy safbwynt ar hyn wedi newid dros yr haf, er mawr siom i chi rwy'n siŵr. Ni allaf, ac ni fyddaf, ac nid wyf erioed wedi cefnogi terfyn cyflymder cyffredinol o 20 mya ledled Cymru. Os rhywbeth, ar ôl siarad â phreswylwyr a busnesau di-ri, a gwrando ar y manylion newydd a phryderus sy'n dod i'r amlwg mewn cysylltiad â'ch cynllun, mae fy ngwrthwynebiad wedi tyfu dros y toriad mewn gwirionedd.

Rydych chi a'r Prif Weinidog yn parhau i gyfeirio at Sbaen mewn llawer o'ch cyfweliadau, a hefyd heddiw yn y Senedd, a hefyd y canlyniadau y maent wedi'u gweld. Er gwybodaeth i bawb, pan gyflwynodd Sbaen newidiadau tebyg, roedd COVID yn rhemp bryd hynny. Roedd popeth wedi dod i stop sydyn. O gofio ein bod yng nghanol COVID ar y pryd, pa mor ddibynadwy yw'r dystiolaeth yr ydych wedi'i defnyddio o Sbaen, wrth symud ymlaen? Ac os ydych chi wedi bod i Sbaen, byddech chi wedi gweld eu seilwaith trafnidiaeth gyhoeddus, a chymerwch funud i edrych y tu allan i weld yr hyn sydd gennym yma yng Nghymru—ni allwch wneud y gymhariaeth sef bod gennym y ffyrdd, bod gennym ni'r seilwaith trafnidiaeth gyhoeddus i reoli'r terfynau cyflymder 20 mya rydych chi'n eu rhoi ar waith.

Hefyd yn eich datganiad, rydych chi'n sôn am dasglu sy'n cynnwys sefydliadau fel y Ffederasiwn Busnesau Bach a'r Gymdeithas Cludo ar y Ffyrdd, ac adroddiad a gynhyrchwyd ganddynt yn argymell newid y terfyn cyflymder diofyn. Wel, Dirprwy Weinidog, siaradais â rhai o benaethiaid y Gymdeithas Cludo ar y Ffyrdd y prynhawn yma ychydig cyn i mi ddod i mewn i'r Siambr hon, a dywedon nhw wrthyf yn blwmp ac yn blaen, nad oedden nhw mewn unrhyw ffordd yn cefnogi cyflwyno terfyn diofyn o 20 mya ledled Cymru. Roedden nhw'n glynu wrth y neges, yn union yr hyn yr wyf i wedi bod yn ei ddweud, eu bod yn cefnogi gweithredu wedi'i dargedu y tu allan i ardaloedd penodol, fel ysgolion, meysydd chwarae ac ati, ond byth terfyn cyffredinol. Roedd cyfranogwyr eraill a oedd yn y grŵp hwnnw hefyd yn teimlo ei fod yn fwy o grŵp llywio, lle bu'n rhaid i gyfranogwyr ddilyn eich agenda o 20 mya ledled Cymru, heb gyfle i ddweud eu dweud am yr hyn yr oedden nhw'n teimlo oedd yn iawn a beth oedd y ffordd ymlaen. [Torri ar draws.] Mae hynny'n hollol gywir. Dirprwy Weinidog, a ydych chi'n camddehongli realiti mewn ymgais i wneud y polisi diangen a diffygiol hwn yn fwy atyniadol?

Dim ond yr wythnos ddiwethaf fe wnaethom ni ddarganfod nad oedd gan Lywodraeth Cymru unrhyw gynlluniau o gwbl i fonitro effaith y cynllun 20 mya hwn ar ffyrdd cyfagos. Sut y bydd Llywodraeth Cymru yn gallu penderfynu a yw wedi cynyddu tagfeydd neu pa effaith y mae'r cynllun wedi'i chael ar ddiogelwch a llygredd aer, wrth symud ymlaen? Pam na fyddwch chi'n monitro'r effaith, Dirprwy Weinidog? Ydych chi'n poeni am yr hyn y gallai ddatgelu mewn gwirionedd? Ac a fyddai'n well gennych guddio rhag ffeithiau, wrth symud ymlaen?

Os bydd yr hoff brosiect cyffredinol hwn yn mynd yn ei flaen, ac rwy'n mawr obeithio na fydd e, o leiaf dylid ei fonitro a'i adolygu'n iawn. Gan ein bod yn trafod monitro, Dirprwy Weinidog, a ydych chi wedi bod yn monitro llwyddiant eich ymgyrch farchnata? Oherwydd, hyd y gallaf weld, mae wedi bod yn fethiant llwyr. Pa mor effeithiol bu eich ymgyrch? Ac a ydych chi wedi bod yn hysbysebu'r newid dros y ffin yn Lloegr, gan fy mod yn ofni na fydd llawer a ddaw yma, sy'n ymweld â Chymru, yn ymwybodol o'r terfyn cyflymder 20 mya cyffredinol hwn?

Mae fy mewnflwch yn gorlifo, ac ni allaf danbrisio a dweud wrthy0ch chi pa mor llawn y bu o negeseuon e-bost gan etholwyr yn mynegi eu pryderon am y terfyn 20 mya. Gallwch chi i gyd sefyll yma heddiw, yn benodol chi, Dirprwy Weinidog, a dweud bod y cyhoedd yn eich cefnogi ac efallai yn cefnogi'r symudiad hwn, ond y gwir amdani yw nad ydyn nhw'n cefnogi'r symudiad hwn. Nid yw'r mwyafrif eisiau i hyn gael ei weithredu. Mewn gwirionedd, canfu arolwg barn a gynhaliwyd gan ITV Cymru fod bron i ddwy ran o dair o bobl yn erbyn y newid hwn. Rwy'n gwybod bod fy arweinydd, Andrew R.T. Davies, wedi dweud hyn yn gynharach.

Dirprwy Weinidog, mae gennyf i restr hir o etholwyr sydd wedi cwyno wrthyf, ac rwy'n teimlo y gallai fod o fudd i chi ddarllen yr hyn a ddywedodd llawer ohonynt wrthyf, ac efallai y cewch well dealltwriaeth o sut y bydd eich polisi mewn gwirionedd yn effeithio arnynt bob dydd. Felly, beth yw eich cyfeiriad e-bost gorau, Dirprwy Weinidog, gan fy mod i'n mynd i ddechrau anfon pob un o'u pryderon atoch chi fel y gallwch chi gael blas iawn o beth yw'r hwyliau ar lawr gwlad? Ac yn hytrach na bod ar goll ar faes y gad, neu MIA fel yr wyf yn hoffi galw'r hyn rydych chi wedi bod yn ei wneud trwy'r haf mewn cysylltiad â'r polisi hwn, byddai o fudd i chi siarad â'r trigolion a cheisio amddiffyn eich polisi yn hytrach na mynd i'r ardaloedd hynny lle rydych chi'n gwybod eich bod chi'n mynd i gael cefnogaeth. Wrth gwrs, Dirprwy Weinidog, nid yw'n rhy hwyr chwaith i chi godi'ch dwylo i fyny, cyfaddef eich bod wedi gwneud camgymeriad—rhywbeth rydych chi i gyd yn rhy gyfarwydd ag ef—ac atal y gwaith o gyflwyno hwn.

Hoffwn i wneud rhywun yn ymwybodol o rywbeth pwysig iawn heddiw. Anfonwyd e-bost gan awdurdod lleol yn y gogledd at drigolyn, ac rwy'n mynd i'w ddyfynnu gair am air ar gyfer pob un ohonoch chi heddiw: 'Dros y 12 i 18 mis nesaf, mae canllawiau pellach gan Lywodraeth Cymru yn cael eu darparu i alluogi adolygu newidiadau cyflymder ychwanegol, er enghraifft, ar gyfer ffyrdd 40 mya, 50 mya, a ffyrdd terfyn cyflymder cenedlaethol." Nawr, rwyf am fod yn onest, canodd clychau larwm yn fy mhen hyd yn oed yn fwy nag o'r blaen, oherwydd rwyf eisiau gwybod: ai pigyn y rhewfryn yn unig yw'r 20 mya, ac a ydych chi'n cynllunio newidiadau hyd yn oed yn fwy llym o ran terfynau cyflymder?

Mae angen eglurder, Dirprwy Weinidog, ac mae ei angen nawr. Rydych chi'n dweud y byddwch chi'n edrych yn ôl ar y newid hwn gyda balchder. Rydych chi, mewn gwirionedd, yn mynd ymlaen i niweidio'r economi, yn malurio bywoliaeth pobl, ac yn rhwystro amseroedd ymateb y gwasanaethau brys yn y dyfodol. Nid wyf yn credu bod hyn yn rhywbeth i fod yn falch ohono, Dirprwy Weinidog, ond, os ydych mor hyderus yn eich polisi, a gaf i sicrwydd gennych heddiw na fydd eich ASau Llafur yn cael eu chwipio ar gyfer dadl y Ceidwadwyr Cymreig yfory yn galw am ddileu'r polisi hwn a'u bod yn gallu pleidleisio fel y mynnent yn hytrach na glynu wrth bolisi'r blaid? Diolch yn fawr iawn, Llywydd.