6. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddatganiad am gynllun Cylch Ti a Fi y Mudiad Meithrin? OAQ(5)0097(EDU)

Mae cylchoedd Ti a Fi, grwpiau rhieni a babanod cyfrwng Cymraeg, yn rhan bwysig o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg y blynyddoedd cynnar a gefnogir gan y Mudiad Meithrin. Rydym am sicrhau bod llwybr clir o gymorth i rieni ddefnyddio’r Gymraeg gyda’u plant, gyda’r nod o weld niferoedd cynyddol yn cael addysg cyfrwng Cymraeg.

Diolch, Weinidog. Os rydym ni eisiau miliwn o siaradwyr Cymraeg, mae’r daith, i lawer, yn dechrau gyda mudiad Ti a Fi, wedyn Mudiad Meithrin, ar ôl hynny ysgol gynradd, ac, yn olaf, ysgol gyfun. Yna bydd gyda ni blant 16 oed sy’n siarad Cymraeg yn rhugl. Sut mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi’r mudiad Ti a Fi?

Rydw i’n diolch i’r Aelod am ei gwestiwn. Mae yna becyn o gefnogaeth i gylchoedd Ti a Fi, sydd wedi cael ei gyhoeddi yn ystod hydref y llynedd, ac mae hynny yn cynnig cyngor ac enghreifftiau o ymarfer da i sicrhau bod grwpiau sy’n bodoli yn barod, a grwpiau newydd, yn gallu cael eu cefnogi a’u creu. Yn ychwanegol at hynny, mae yna grant o £1.4 miliwn yn y flwyddyn ariannol nesaf, sy’n cefnogi ‘range’ o weithgareddau, sy’n cynnwys cefnogaeth at ehangu darpariaeth ar gyfer y blynyddoedd cynnar trwy gyfrwng y Gymraeg, ac mae grwpiau Ti a Fi, cylchoedd Ti a Fi, yn rhan hynod o bwysig o’r ddarpariaeth yna.

Mae’n hanfodol ehangu a datblygu gwaith y Mudiad Meithrin fel rhan o strategaeth miliwn o siaradwyr y Llywodraeth, ond wrth gwrs mae angen gweithio ar sawl maes arall hefyd er mwyn cyrraedd y nod. Yr wythnos diwethaf, fe lansiwyd hwn—’Cyrraedd y Miliwn’—gan Blaid Cymru, gan osod y blaenoriaethau strategol y mae’n rhaid gweithredu o’u cwmpas. Mae hwn yn cynnwys ehangu gofal plant ac addysg cyfrwng Cymraeg, ond hefyd mae’n rhaid creu’r amodau economaidd priodol i ffyniant yr iaith. Mae’n dod yn gynyddol amlwg fod her yr iaith yn sefyll ochr yn ochr â’r her o drechu tlodi a sicrhau dycnwch economaidd ein cymunedau. Felly, wrth i chi ddatblygu eich strategaeth miliwn o siaradwyr, pa gyd-weithio trawsadrannol sydd yn digwydd yn y Llywodraeth er mwyn mynd i’r afael â’r effaith mae economi wan a thlodi yn ei gael ar ddyfodol yr iaith?

Dylwn i ddiolch i’r Aelod am yrru copi o’r ddogfen i mi. Nid ydw i wedi cael cyfle i’w darllen hi eto, ond mi fyddaf i’n ei wneud e dros y penwythnos, efallai. Rydw i’n gwerthfawrogi hynny. A gaf i ddweud hyn? Mi fydd y strategaeth iaith yn strategaeth Llywodraeth, nid strategaeth unrhyw adran neu adran benodol. Mi fydd y strategaeth yn cael ei datblygu ar draws y Llywodraeth, yn cynnwys pob un adran o Lywodraeth, ac wedi hynny bydd hi’n cael ei derbyn gan y Cabinet i sicrhau ei bod hi’n flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru yn ei chyfanrwydd. Felly, mae pob un mater, fel tlodi, fel mae’r Aelod wedi ei godi, yn mynd i fod yn rhan ohoni hi, a darpariaethau cylchoedd Ti a Fi, fel sydd wedi cael eu codi gan Mike Hedges, mi fydd y rhain yn rhan ohoni hi, a’r ddarpariaeth ehangach blynyddoedd cynnar yn rhan ohoni hi hefyd. Mae hon yn strategaeth gynhwysfawr, yn cynnwys pob un rhan o Lywodraeth Cymru.

Byddaf i’n ceisio siarad tipyn bach o Gymraeg hefyd. Fis diwethaf, ymwelais i â chylch yn fy etholaeth. Mwynheais i wrando ar y plant yn canu a dechrau dysgu Cymraeg. Rydw i’n dal i ddysgu Cymraeg hefyd in case you hadn’t guessed. [Laughter.] Minister, what’s struck me when I visit the ‘cylch’, now it’s been incorporated as part of Ysgol Gwenffrwd in Holywell, is that over 90 per cent of the children come from non-Welsh-speaking homes, and many of the nursery assistants are actually the former parents of children who have actually come through as adult learners to work in the ‘cylch’ as well. So, Minister, I’d like to ask specifically what is being done, not just to support these parents to learn Welsh alongside their children, and to encourage their children to stay in Welsh-medium education, but to potentially offer a career path for the parents themselves.

Rwy’n credu mai un o’r pethau mwyaf ysbrydoledig rydym wedi’i weld yn y blynyddoedd diwethaf yw’r twf yn y brwdfrydedd dros yr iaith yn y rhannau o ogledd-ddwyrain Cymru rydych yn eu cynrychioli, nad ydynt wedi bod, yn draddodiadol, yn ardaloedd Cymraeg eu hiaith. Rwy’n cofio mai un o fy ymweliadau cyntaf fel Gweinidog yn y Cynulliad hwn oedd â’r Eisteddfod yn Sir y Fflint. Rwy’n credu ei fod yn brofiad gwych i lawer ohonom, a mwynhaom ein hamser yno’n fawr. A gaf fi ddweud mai un o’r pethau rydym yn ystyried eu gwneud yw buddsoddi mewn rhaglenni fel Cymraeg i Blant, sydd yno i gefnogi a chynnal defnydd o’r iaith a chaffael iaith, nid gan blant unigol ond gan deuluoedd, a bod rôl rhieni yn gwbl hanfodol i hynny, pan fo rhieni’n teimlo’n anghyfforddus gyda phlentyn yn caffael ac yn defnyddio’r iaith, nad yw, o bosibl, wedi cael ei defnyddio yn y cartref o’r blaen, ond hefyd cynnal a galluogi’r rhiant i fwynhau addysg y plant, i deimlo’n gyfforddus yn yr hyn y mae’r plant yn ei ddysgu, i helpu gyda gwaith cartref ac i gefnogi anghenion ieithyddol datblygol y plentyn a chaffael iaith? Felly, rwy’n gobeithio y bydd y rhaglen Cymraeg i Blant yn cynnal ac yn cefnogi defnydd o’r Gymraeg, ymysg y plant eu hunain yn ogystal ag ymysg y teulu cyfan. Rwy’n gobeithio, os gallwn wneud hynny, y byddwn yn cyflawni llawer mwy na darparu cyfleoedd addysgol ar gyfer y plant yn unig, ac yn sicrhau profiad diwylliannol llawer cyfoethocach ar gyfer y teulu cyfan.