5. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet roi manylion cyfnod nesaf rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif? OAQ(5)0110(EDU)

Mae band B y rhaglen addysg ac ysgolion yr unfed ganrif ar hugain wedi cael ei gynllunio ar gyfer y cyfnod 2019-24, ac mae’n cael ei ddatblygu ar hyn o bryd. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda’n partneriaid, gan gynnwys awdurdodau lleol, awdurdodau esgobaethol a’r sector addysg bellach i ddeall y galw am fuddsoddiad a phrosiectau allweddol.

Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain wedi bod yn enghraifft ardderchog hyd yn hyn o sut y gallwn wella’r cyfleusterau addysg ar gyfer ein plant ifanc. Yn fy etholaeth fy hun, rydym newydd weld Ysgrifennydd y Cabinet yn agor Ysgol Bae Baglan yn swyddogol; mae Awel y Môr wedi cael ei chreu; a cheir tri safle newydd ym Margam; yr ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg newydd yn Sandfields; a’r ysgol gynradd newydd yn Llansawel. Ond mae hyn yn bwysig, gan fod gennym ysgolion yng nghategorïau C a D o hyd, lle y mae angen ysgolion newydd yn lle’r ysgolion hynny. Rydych wedi rhoi llinell amser o 2019-24 i mi, ond pa feini prawf y gallwn eu cael ar waith i sicrhau bod yr ysgolion sydd angen symud ymlaen yn awr at y cam nesaf yn gallu cyflwyno eu ceisiadau cyn gynted ag y bo modd er mwyn sicrhau y gellir rhoi’r cyllid ar gyfer y plant sy’n mynd i’r ysgolion hynny, a’r cyfleusterau addysg ar gyfer y plant sy’n mynd i’r ysgolion hynny, ar waith cyn gynted â phosibl?

Mae’r Aelod yn gwbl gywir i bwysleisio’r buddsoddiad sydd wedi digwydd mewn ysgolion ledled Cymru. Mae band A wedi gweld dros 150 o ysgolion a cholegau ledled Cymru yn cael eu hailadeiladu a’u hadnewyddu. Mae hwnnw’n fuddsoddiad go iawn yn addysg plant a phobl ifanc ar gyfer y dyfodol. Bydd yr ail don yn dechrau—bydd band B yn dechrau yn 2019 ac yn para am gyfnod o bum mlynedd hyd at 2024. Mae blaenoriaethau buddsoddi ar gyfer y cyfnod ariannu nesaf yn cael eu datblygu ar hyn o bryd mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, sefydliadau addysg bellach ac eraill. Nod y rhaglen band B yw lleihau nifer yr ysgolion a cholegau sydd mewn cyflwr gwael, er mwyn sicrhau bod digon o leoedd ar gyfer darparu addysg cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg, a sicrhau defnydd effeithiol ac effeithlon o’r ystad addysgol. A byddwn yn cynghori pawb sydd â diddordeb yn hynny i drafod ar unwaith gydag awdurdodau lleol a bwrw ymlaen â’r materion hyn.

Weinidog, tybed a fyddech yn edrych ar y wefan swyddogol sy’n cael ei noddi gan Lywodraeth Cymru a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, clicio ar ‘newyddion diweddaraf’, a’r newyddion diweddaraf arni yw cynhadledd adeiladu ar sut i adeiladu ysgol dda, dyddiedig 12 Mai 2015. Nawr, rwy’n gwybod ein bod rhwng cynlluniau neu gyfnodau, ond mae hyn yn rhoi’r argraff fod y rhaglen gyfan yn segur, a byddwn yn awgrymu bod angen gwefan fwy bywiog arnoch.

Byddwn yn ei chael yn anodd iawn anghytuno â hynny.

Er gwaethaf rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, mae anawsterau’n parhau gydag ysgolion hŷn sydd angen eu hatgyweirio. Cawsom sefyllfa braidd yn chwerthinllyd y gaeaf hwn, pan gafodd 1,400 o ddisgyblion o dair ysgol uwchradd yng Nghaerdydd eu cludo i lefydd fel Arena Motorpoint, stadiwm SWALEC, neuadd y sir a Choleg y Barri i gael gwersi. Achosodd hyn aflonyddwch sylweddol. A yw’r Gweinidog yn credu bod y sefyllfa hon yn dderbyniol, ac a yw ei adran yn gallu gwneud unrhyw beth i osgoi aflonyddwch tebyg yn y dyfodol?

Yn amlwg, mater i’r awdurdod addysg yn y ddinas yw hwnnw. Yr hyn a ddywedaf yw bod disgwyl i bob awdurdod addysg ddarparu addysg gydlynol drwy gydol y dydd a thrwy gydol y cyfnodau hyn ar gyfer y plant a’r bobl ifanc y maent yn darparu addysg iddynt.