Hoffwn, yn gyntaf oll, ddatgan buddiant fel cynghorydd sir Powys. Byddwn yn cytuno ag Ysgrifennydd y Cabinet, rwy’n meddwl bod gan Lywodraeth Cymru hanes da i'w adrodd o ran ei chyfradd ailgylchu—nid dim ond, wrth gwrs, yr orau yn y DU, ond un o'r targedau ailgylchu gorau ledled y byd. Rwy'n credu bod hynny i'w ganmol yn fawr. Yn ogystal â hynny, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet yn ei sylwadau agoriadol ei fod am adeiladu ar y perfformiad hwnnw, a hoffwn weld hynny'n digwydd hefyd. Ond yr hyn yr oeddwn eisiau ei wneud heddiw, yn adeiladol, rwy’n gobeithio, oedd cyflwyno rhai enghreifftiau yn y Gymru wledig lle rwy’n credu bod yna rwystr rhag i hynny ddigwydd mewn gwirionedd, ac rwy’n gobeithio y gallaf wneud hynny mewn ffordd gynhyrchiol heddiw.

Ond rwy'n meddwl ei bod yn iawn i’ch gwneud yn ymwybodol bod awdurdodau gwledig, rwy’n credu, yn arbennig, yn wynebu her wirioneddol o ran ailgylchu. Hoffwn ddod â rhai enghreifftiau o fy etholaeth fy hun, ond nodi eu bod yn digwydd ledled Cymru mewn ardaloedd gwledig. Er enghraifft, rwy’n edrych ar Fachynlleth yn fy etholaeth i—mae'r awdurdod lleol wedi cau’r ganolfan ailgylchu yno y llynedd, ac nawr mae’n rhaid i’r trigolion yno deithio ar daith gron o 60 milltir i gael gwared ar eu gwastraff ailgylchu.

Cynhaliais gymhorthfa, a dweud y gwir, ychydig cyn y Nadolig, a daeth un etholwr i fy nghymhorthfa â thwb mawr o olew a’m helpu i’w roi yng nghist fy nghar—gofynnodd imi ble yr oeddwn yn mynd nesaf. Dywedais 'Y Drenewydd', a dywedodd, 'Allwch chi fynd â hwn i'r ganolfan ailgylchu?' Roedd ganddo feic modur ac ni allai wneud hynny, ac, wrth gwrs, dyna’r unig reswm pam yr oedd eisiau fy ngweld, ac roedd yn gwneud pwynt pwysig iawn a dderbyniais, wrth i’r olew hwnnw slochian o gwmpas cefn fy nghar yr holl ffordd yn ôl i'r Drenewydd.

Y mater arall hefyd yw, ar hyn o bryd, bod gan y ddwy dref fwyaf yn fy etholaeth i, y Drenewydd a'r Trallwng, ganolfan ailgylchu sydd ar agor saith diwrnod yr wythnos—poblogaidd iawn ymhlith y cyhoedd, prysur iawn. Rwy’n eu defnyddio fy hun. Yn un o’r canolfannau ailgylchu—yr un yr wyf i’n ei defnyddio—yn aml mae ciwiau i ddefnyddio sgipiau penodol o fewn y ganolfan honno, ond yr hyn y mae'r awdurdod lleol yn ei wneud yn awr, o ganlyniad i fesur arbed costau, yw lleihau hynny, o’r mis nesaf ymlaen, o saith diwrnod yr wythnos i dri, ac mae’r cyhoedd yn cwyno’n arw am hyn. Beth mae hyn yn ei wneud, wrth gwrs, yw gwneud ailgylchu'n anoddach i bobl. Gwneir hyn fel cost—gwnaf, derbyniaf ymyriad gan Mike Hedges.