3. A wnaiff y Prif Weinidog ddatganiad am gymorth Llywodraeth Cymru i fusnesau sy'n cychwyn? OAQ(5)0479(FM)

Rydym yn parhau i ddarparu cymorth i fusnesau newydd trwy wasanaeth Busnes Cymru ac rydym yn annog cychwyn busnes o oedran ifanc trwy ein hymgyrch Syniadau Mawr.

Diolch i chi am eich ymateb, Ysgrifennydd Cabinet. Yr wythnos diwethaf, cyfarfûm â chynrychiolwyr o gyngor bwrdeistref sirol Merthyr a Hyfforddiant Tudful i siarad am y cymorth y maen nhw’n ei roi i fusnesau newydd sy'n cychwyn yn ardal Merthyr, a’u menter datblygu busnesau yng nghanol y dref yn benodol, sy'n gweithredu yng nghanolfan fenter Merthyr Tudful. Un o'u llwyddiannau yw'r rhaglen defnydd cyfamser, sy'n defnyddio cyllid Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid.

O dan y cynllun hwnnw, mae'r ganolfan fenter yn annog landlordiaid lleol ag adeiladau gwag i’w gosod i fusnesau newydd. Caiff darpar fusnesau newydd eu cynorthwyo gyda thaliadau rhent ar yr adeilad am gyfnod penodol. Mae hynny'n galluogi mentrau newydd i brofi a diwygio eu modelau busnes, yn seiliedig ar brofiad gwaith, ac yn caniatáu i'r landlord wireddu'r budd posibl o osod adeilad gwag ar gyfer datblygu busnes. Mae hyn wedi galluogi saith o fusnesau newydd i gychwyn mewn adeiladau gwag yng nghanol y dref.

Hefyd, drwy'r rhaglen Effaith, mae Canolfan Fenter Merthyr Tudful wedi cynorthwyo tua 170 o fusnesau yn yr ardal, wedi creu 51 o swyddi ac wedi diogelu 151 o swyddi eraill. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno â mi mai cymorth fel hyn sydd wedi cyfrannu at y sefyllfa lle mai Merthyr Tudful yw’r ganolfan dwf fwyaf blaenllaw ar gyfer busnesau newydd yng Nghymru? A all hi roi sicrwydd y bydd cyllid o dan Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid, sydd wedi bod mor hanfodol i lwyddiant y cynlluniau hyn, yn parhau i fod yn elfen allweddol o strategaeth Llywodraeth Cymru i annog busnesau bach newydd i gychwyn?

Mae Dawn Bowden yn disgrifio ffordd dda iawn, ffordd adeiladol, yr ydym ni wedi gallu buddsoddi arian Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid yn y rhaglen adfywio ym Merthyr Tudful, yn amlwg mewn partneriaeth â'r awdurdod lleol a phartneriaid eraill. Rwy’n credu, o ran y ffordd ymlaen, bod hon yn rhaglen adfywio flaenllaw—dros £124 miliwn o gyllid cyfalaf i gefnogi gweithgareddau adfywio mewn 18 ardal ledled Cymru, yn rhagweld y bydd y rhaglen yn darparu mwy na 2,000 o swyddi, yn cynorthwyo 9,000 o bobl i mewn i waith ac yn ysgogi £300 miliwn o fuddsoddiad ychwanegol. Felly, mae hyn, wrth gwrs, yn ein symud ni ymlaen o ran y dyfodol nawr, yn enwedig y rhaglen adfywio cyfalaf, gan fod y cylch cyllido presennol yn dod i ben ym mis Mawrth.

Arweinydd y tŷ, mae data gan BankSearch ar ran Banc Lloyds yn dangos bod nifer y busnesau newydd sy'n cychwyn ledled Cymru wedi gostwng o swm syfrdanol o 26 y cant dros y pum mlynedd diwethaf. A gaf i ofyn beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wrthdroi'r duedd hon? Hefyd, a gaf i ofyn beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i annog pobl iau i ystyried dechrau eu busnesau eu hunain fel dewis bywyd cadarnhaol ar ôl gadael yr ysgol?

Nid wyf yn gwybod o ble mae’r ffigurau hynny y mae Russell George yn eu dyfynnu y prynhawn yma yn deillio, o ran y dystiolaeth. Hoffwn gywiro unrhyw gamargraff trwy ddweud bod y data diweddaraf yn dangos bod nifer y busnesau sy’n cychwyn yng Nghymru wedi tyfu bob blwyddyn ers yr argyfwng ariannol, ac wedi cyrraedd ei nifer uchaf erioed o 11,525 yn 2015. Rwy'n siŵr y byddai Russell George yn cytuno â mi bod y canlyniadau hyn yn hynod galonogol, a’u bod yn dangos hinsawdd yng Nghymru lle mae busnesau yn hyderus i gychwyn, tyfu a ffynnu.

Mae grŵp o fuddsoddwyr yn Llundain, Accelerate Me, yn bwriadu creu cronfa newydd gyda £4 miliwn o'u harian eu hunain, gyda chefnogaeth o £6 miliwn o arian Llywodraeth Cymru gobeithio, i gynorthwyo busnes newydd yng Nghymru a chreu fersiwn gartref o raglen gyflymu hynod lwyddiannus Start-up Chile. A yw arweinydd y tŷ yn cytuno y dylai’r math hwn o ddull, sef cefnogi busnesau cynhenid ​​a’u cysylltu gyda chyfalaf a gwybodaeth allanol, fod wrth wraidd strategaeth economaidd newydd Llywodraeth Cymru? Ar y sail honno, a wnaiff hi annog ei chydweithwyr yn y Cabinet i gyfarfod â’r rhai sy’n cynnig y syniad?

Nid wyf yn meddwl bod yr un gair y byddwn i’n anghytuno ag ef, Adam Price, ac rwy’n meddwl y byddai Ysgrifennydd y Cabinet yn falch iawn o gyfarfod â'r buddsoddwyr yn Llundain. Credaf ei bod yn bwysig eich bod chi wedi crybwyll busnesau cynhenid. Rydym ni’n parhau i gefnogi busnesau cynhenid. Mae gennym ni’r nifer fwyaf erioed o fentrau gweithredol â’u pencadlys yng Nghymru. Mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos bod gan Gymru'r nifer fwyaf o fusnesau newydd ers dros ddegawd. Hyd yma, buddsoddwyd £13 miliwn mewn 1,703 o fusnesau newydd yng Nghymru drwy'r cwmni Benthyciadau Dechrau Busnes. Felly, mae hyn yn galonogol iawn—bod mwy sydd eisiau buddsoddi yng Nghymru.

Tynnwyd cwestiwn 4 [OAQ(5)0464(FM)] yn ôl. Cwestiwn 5, John Griffiths.